DTSSOCI ATIE-VEBSCHTJNSELEN. 301 



in tegenwoordigheid van de zuurstof der lucht , wanneer wij het gas aon- 

 steJcen. Eustig stroomt het lichtgas verder uit de pijp , kalm brandt 

 de vlam voort; de door de verbranding voortgebrachte hitte is sterk 

 genoeg om de volgende deelen van het gas aan te steken. Van gas- 

 lucht in de kamer is thans geen sprake ; de bestanddeelen van het 

 gas (voornamelijk koolstof en waterstof) verbinden zich met de zuur- 

 stof der lucht tot koolzuur en waterdamp , twee reukelooze gassen , 

 die zich onmerkbaar met de lucht in het vertrek vermengen. Desge- 

 lijks is het met de waterstof, die zich met zuurstof tot waterdamp 

 verbinden kan ; ontwijkt zij langzamerhand uit den gashouder , dan 

 verspreidt zij zich ongemerkt door de lucht , doch zoodra ergens een 

 klein gedeelte van het verraderlijke knalgas (het mengsel van zuur- 

 stof en waterstof) tot aan zijne ontbrandingstemperatuur wordt verhit , 

 verbrandt het tot waterdamp. Misschien herinnert zich een enkele 

 lezer nog , hoe voor eenige jaren te Utrecht in den schouwburg zulk 

 eene ontbranding van knalgas plaats had , waarbij de ontploffing geen 

 persoonlijke ongelukken , alleen vrij wat verwoestingen aan het gebouw 

 te weeg bracht. 



Om my bij dit laatste voorbeeld : de verbinding van waterstof en 

 zuurstof tot water te bepalen , men had zich de voorstelling gemaakt , 

 dat beneden eene bepaalde temperatuur de beide gassen in elkanders 

 nabijheid gebracht (ik onderstel natuurlijk het geval , dat er geen' 

 andere oorzaak aanwezig is voor de verbinding) bleven hetgeen zij 

 waren , doch dat zij boven die bepaalde temperatuur tot water ver- 

 bonden zouden worden. Dezelfde voorstelling gold voor iedere andere 

 verbinding ; koolstof in den vorm van houtskool kon bij de gewone 

 temperatuur jaren lang met de zuurstof der lucht in aanraking zijn , 

 maar werd de houtskool eenmaal verhit tot l)oven de temperatuur , 

 waarbij zij begint te glimmen , dan moest zij zich onverbiddelijk met 

 de zuurstof verbinden tot koolzuur en bij verdere verhitting daar- 

 mede verbonden blijven. 



Nu had GuovE , een engelsch natuurkundige , eene opmerkelijke waar- 

 neming gedaan , die met de voormelde voorstelling in strijd was. Hij 

 had eenen gloeienden , bijna tot het smeltpunt verhitten bol van pla- 

 tina in koud water gebracht ; de warmte van het metaal deelde zich 

 aan het omgevende water mede en dit begon te koken , maar ziet ! 

 bij een nauwkeurig onderzoek bleek het, dat het water niet alleen 

 in waterdamp veranderde, maar dat het zich bovendien in zijne be- 

 standdeelen ontleedde , dat er dus vrije waterstof en vr^je zuurstof 



