DISSOCIATIE- VERSCHIJNSELEN . 303 



eenigd onder den naam katalytische , oogenschijnlijk door de tegen- 

 woordigheid van eenige stof veroorzaakt, zonder meer, de naam had 

 eenig nut kunnen doen evenals het opschrift » ongeïnde posten" de 

 wakkerheid van den koopman opwekken kan tot het inspannen van 

 krachten om de posten één voor één van de. bladzijde te verwijderen. 

 Maar neen , er school eene katalytische kracht achter , die van het 

 platina, het zwavelzuur, de pepsine enz. uitging, en evenals er wel- 

 licht thans nog velen zijn , die meenen , dat de onderlinge beweging 

 der hemellichamen in haar wezen verklaard is door de onderstelling 

 van eene aantrekkingskracht , zoo ging het destijds velen , zelfs vele 

 natuurkundigen met de katalytische kracht. 



III 



Maar wie zich in slaap liet wiegen door eenen naam , henri sainte- 

 CLAiRE DEviLLE niet. De proef -van grove was in zijne oogen volstrekt 

 niet verklaard , nu men haar als een gevolg der katalyse beschouwde. 

 Reeds bij zijne vroegere onderzoekingen had hij opgemerkt , dat de 

 natuurkundige toestand der lichamen , die op elkander werken , van 

 invloed kan zijn op den aard dier werking. Zoo had hij b.v. bij zijne 

 kunstmatige bereiding van korund (zie boven) gebruik gemaakt van 

 de eigenschap , dat aluminiumfluoride en oververhitte waterdamp zoo- 

 danig op elkander werken , dat aluminiumoxyde en fluoorwaterstof 

 worden gevormd , terwijl bij eene lagere temperatuur de laatstge- 

 noemde stoffen eene scheikundige verandering in tegengestelden zin 

 ondergaan. Ook vond hij , dat de meening in den aanvang dezer eeuw 

 reeds door berthollet gekoesterd , dat de betrekkelijke hoeveelheid der 

 stoffen dikwijls volstrekt niet zonder belang is , waarheid behelsde. In 

 1864 verscheen van zijne hand Lecons sur la dissociation , waarin hij 

 aantoonde , hoe de proef van grove alles behalve een op zichzelf 

 staand feit was , en waarin hij eene redelijke verklaring gaf van zoo- 

 danige feiten , thans door hem dissociatie-verschijnselen genoemd. Het 

 zij mij vergund een kort overzicht te geven van de belangrijke proe- 

 ven in genoemd boek vermeld en van de dikwijls uiterst vernuftige 

 wijze , waarop zij werden gedaan. 



Deville ging van de onderstelling uit , dat vele samengestelde 

 stoffen bij eene hooge temperatuur ontleed worden , zooals het water 

 bij de proef van grove, maar dat men hiervan meestal niets gewaar 

 wordt, omdat de kort te voren uiteengegane bestanddeelen zich her- 



