308 DISSOCIATIE-VEKSCHIJNSELEN. 



PFAUNDLEE en HORSTMANN er eene verklaring van hebben gegeven. 



Om eene algemeene voorstelling te kunnen geven , wensch ik eerst 

 nog melding te maken van de proeven door debray omtrent de dis- 

 sociatie van koolzure kalk (calciumcarbonaat) gedaan. Dit strekke boven- 

 dien tot een voorbeeld, hoe eene sinds eeuwen bekende zaak, het 

 kalkbranden , eerst in het licht , door de leer der dissociatie ontstoken , 

 volledig is begrepen. De ongebluschte kalk door den kalkbrander ver- 

 zameld weegt veel minder , ongeveer de helft minder , dan de schelpen 

 of de kalksteen , die gegloeid werden. De overige bestanddeelen , de 

 koolstof en een gedeelte der zuurstof, hebben zich in den vorm van 

 koolzuur in de lucht verspreid. Dat de beide stoffen, door het bran- 

 den ontstaan , zich gemakkelijk weder verbinden , was algemeen be- 

 kend , immers de gebluschte kalk door den metselaar gebruikt wordt 

 langzamerhand zeer hard en helder kalkwater , eene oplossing van ge- 

 bluschte kalk , wordt aan de lucht blootgesteld spoedig troebel. In 

 beide gevallen verbindt de kalk zich weder met het koolzuur uit den 

 dampkring en ontstaat er op nieuw calciumcarbonaat. 



Debray toonde echter het eerst aan , dat het kalkbranden de toe- 

 passing van een dissociatie-verschijnsel is. Immers hij bewees , dat de 

 ontleding alleen volkomen was , wanneer het koolzuur voortdurend 

 wordt verwijderd. Hij deed dit op de volgende wijze. 



Een stuk kalkspaath (een der talrijke vormen , waarin het calcium- 

 carbonaat optreedt) werd binnen den damp van kokend kwik gebracht 

 en dus een tijdlang achtereen tot 350° verhit. Het was in eenen zoo- 

 danigen toestel opgesloten, dat de graad van zijne ontleding beoor- 

 deeld worden kon naar den door het vrijgemaakte koolzuur uitgeoefen- 

 den druk. Bij 350° onderging het kalkspaath nog geen merkbare ver- 

 andering; zelfs toen het kwik door zwavel werd vervangen en de 

 temperatuur dien ten gevolge tot 440° rees , was de dissociatie nauwe- 

 lijks merkbaar. De temperatuur van kokend cadmium (860°) veroor- 

 zaakte eene krachtige ontleding ; een gedeelte van het kalkspaath werd 

 ontleed ; de druk van het vrijgeworden koolzuur nam langzamerhand 

 toe, totdat hij gelijk was aan den druk van eene kwikkolom van 85 

 m.M. hoogte. Bij 860° had de ontleding evenwel thans haar maximum 

 bereikt; de door het koolzuur opgeheven kwikkolom rees niet meer. 

 Nam men daarentegen door middel van eene luchtpomp het gevormde 

 koolzuur weg , dan begonnen de molekulen koolzuur en calciumoxyde 

 weder uiteen te gaan , totdat aan de ontleding weder » een tot hiertoe 

 en niet verder" toegeroepen werd, wanneer de spanning van het 



