DISSOCIATIE-VERSCHIJNSELEN. 309 



koolzuur op nieuw 85 m.M. bedroeg. Alleen eene voortdurende ver- 

 wijdering zou bij 860° eene volledige scheiding kunnen veroorzaken; 

 de betrekkelijke hoeveelheid der stoffen heeft dus eenen belangrijken 

 invloed op den aard der ontleding. Iets dergelijks merkte men op , 

 toen de temperatuur met behulp van zinkdampen tot 1040° werd 

 verhoogd. Het maximum der spanning van het koolzuur bedroeg thans 

 520 mM. ; thans werd even weinig eene volledige ontleding bewerkt 

 als bij 860° , tenzij de luchtpomp de aanraking van het koolzuur met 

 het calciumoxyde verhinderde. 



Over de proeven van debray sprak ik vrij uitvoerig , omdat zij 

 dienen kunnen om een begrip te verschaffen van de voorstelling , 

 welke men zich van het wezen der dissociatie-verschijnselen maakt , 

 eene voorstelling, die ze op ééne lijn stelt met de verdamping van 

 eene vloeistof, b. v. van water. 



Men sta mij toe te herinneren , dat men algemeen aanneemt , dat 

 alle stoffen uit kleine deeltjes , uit zoogenaamde molekulen , bestaan. 

 Zoolang water vloeibaar is , zijn deze molekulen dicht in elkanders 

 nabijheid en aan elkanders aantrekking onderworpen , maar toch bewe- 

 gelijk door elkander heen. De verwarming van het water heeft o. a. 

 ten gevolge , dat de beweging der molekulen krachtiger wordt ; het 

 kan gebeuren , dat eenige van die molekulen door welke reden dan 

 ook minder door de omgevende deeltjes vastgehouden zich aan de 

 vloeibare omgeving onttrekken en zich als molekulen gasvormige 

 waterdamp vrij bewegen. Is het water opgesloten , zoodat men de 

 spanning van den gevormden waterdamp meten kan, dan zal men bij 

 eene verwarming tot aan een bepaald punt, tot 60° b. v. , langzamer- 

 hand de spanning zien toenemen. Verhit men het water echter voorloopig 

 niet sterker , dan heeft de spanning weldra haar maximum bereikt. 

 Wil dit zeggen, dat de watermolekulen thans tot rust gekomen zijn? 

 Dit is niet waarschijnlijk ; althans men stelt zich voor , dat voort- 

 durend een aantal watermolekulen zich losmaken uit de vloeistof, 

 terwijl omgekeerd een aantal molekulen waterdamp bij de hevige door 

 hen uitgevoerde bewegingen tusschen de watermolekulen terecht komen 

 en binnen het gebied van de aantrekking dier deeltjes worden vast- 

 gehouden. Neemt de spanning van den waterdamp niet toe , zoolang 

 de temperatuur dezelfde blijft, dan wordt binnen denzelfden tijd een 

 gelijk aantal molekulen vloeibaar water gasvormig , als gasvormige water- 

 dampmolekulen weder water vormen. Begint men het water sterker te 

 verwarmen , dan wordt het aantal molekulen , dat uit den vloeibaren 



