310 DISSOCIATIE- VERSCHIJNSELEN. 



in den gasvormigen toestand overgaat , voorloopig grooter ; de spanning 

 van den waterdamp neemt toe. Kan de waterdamp ontsnappen, dan 

 gaat de verdamping aanhoudend voort ; blijft hij daarentegen boven 

 de vloeistof besloten, dan wordt ook de kans, dat eenige molekulen 

 waterdamp binnen het gebied van de aantrekking van het water komen 

 grooter en bij eene bepaalde temperatuur b. v. bij 70", zal de spanning 

 van den waterdamp weder eenen evenwichtstoestand aanwijzen , d. w. z. 

 een en toestand , waarin binnen denzelfden tijd evenveel molekulen van 

 vloeibaar gasvormig worden als omgekeerd. 



In een nauw verband met deze algemeen aangenomen voorstelling 

 der verdamping staat de wijze , waarop men het wezen der dissociatie- 

 verschijnselen tracht te verklaren. Laat mij de zoo even vermelde 

 ontleding van het kalkspaath als voorbeeld kiezen. Eene molekule 

 kalkspaath of calciumcarbonaat bestaat op haar beurt uit kleinere deeljes 

 der grondstoffen , atomen genoemd. Eene molecule is samengesteld uit 

 één atoom calcium , ' één atoom koolstof en drie atomen zuurstof. Hoe 

 vast het gesteente er uit ziet , men stelt zich zyne molekulen toch niet 

 voor als in rust verkeerende ; integendeel binnen die molekule vol- 

 brengen de samenstellende atomen eenige bewegingen. Ook deze be- 

 weging neemt toe, wanneer de stof wordt verwarmd. Is de verwarming 

 sterk genoeg , dan valt het de atomen moeilijk zich binnen de haar 

 tot nog toe aangewezen ruimte te houden. Nog eene kleine verwar- 

 ming en daar vliegen eenige molekulen uiteen; de atomen zullen eenen 

 nieuwen evenwichtstoestand zoeken overeenkomende met de nieuwe 

 temperatuur. In dit geval vereenigt het atoom calcium zich met één 

 atoom zuurstof tot calciumoxyde (ongebluschte kalk); de beide andere 

 atomen zuurstof vormen met het atoom koolstof ééne molekule gas- 

 vormig koolzuur. De spanning van dit gas wijst den graad der ont- 

 leding aan. Heeft men het kalkspaath nu langzamerhand tot 860° 

 verhit , dan blijft de spanning van het koolzuur gelijk ; toch stelt men 

 zich voor , dat voortdurend molekulen calciumcarbonaat in koolzuur 

 en kalk worden ontleed, maar dat omgekeerd binnen denzelfden tijd 

 een even groot aantal molekulen koolzuur heen en weer vliegende 

 door de haar verleende ruimte in nauwe aanraking komen met eenige 

 molekulen kalk en zich daarmede verbinden. Neemt men met de 

 luchtpomp het gevormde koolzuur weg, dan vermindert de kans op 

 eene ontmoeting van de vrijgewordene bestanddeelen en dientengevolge 

 ook die op hunne verbinding; de ontleding wordt dan weder zoolang 



