312 DISSOCIATIE-VERSCHIJNSELEN. 



wanneer de ontleding volkomen is , maar wanneer in de nieuwe omstan- 

 digheden ontleding en verbinding tegen elkander opwegen. Om dezelfde 

 reden ondergaan verscheidene zouten eene gedeeltelijke ontleding , wan- 

 neer een harer bestanddeelen in gasvormigen toestand ontwijken kan. 

 Zoo zouden b. v. alle ammoniumzouten bestendig van samenstelling 

 zijn , wanneer zij zich altijd in eene omgeving bevonden , die met 

 ammonia (het vluchtig bestanddeel dier zouten) verzadigd was , en 

 worden sommige reeds bij de gewone temperatuur en de meesten bij 

 verwarming min of meer ontleed , naarmate de temperatuur hooger 

 en de vrij gewordene ammonia langzamer of sneller verwijderd wordt. 

 Wil men een ander voorbeeld, ik wijs op de veranderlijke samenstel- 

 ling van een groot aantal koolzure zouten ; is de hoeveelheid van het 

 aanwezige koolzuur groot , dan ontstaan dikwijls zoogenoemde dubbel- 

 koolzure zouten of bicarbonaten , die door verwarming of door voort- 

 durende verwijdering van het vrijge worden koolzuur in (meestal 

 onoplosbare) koolzure zouten carbonaten of worden veranderd. 



Hoe dikwijls gebeurde het , dat er tusschen de bepalingen van het 

 soortelijk gewicht van eenige gasvormige stof, door verschillende onder- 

 zoekers gedaan , te groote afwijkingen voorkwamen om het verschil 

 aan de onvermijdelijke fouten in de waarneming toe te schrijven ! Later 

 bleek (ik denk hierbij o. a. aan de verbindingen van chloor met zwavel) , 

 dat niet alle waarnemers hetzelfde gas aan hun onderzoek hadden 

 onderworpen ; wel was men met dezelfde verbinding aangevangen , 

 maar de een had haar sterker verwarmd dan de ander. De verwarming 

 had eene ontleding te voorschijn geroepen , die bij het eene onder- 

 zoek verder voortgeschreden was dan bij het andere ; na de afkoeling 

 had de ontleding geen spoor achtergelaten , omdat de stoffen weder 

 tot haren oorspronkelijken toestand waren teruggekeerd. Eene dergelijke 

 dissociatie heeft er plaats bij de verwarming van eene verbinding van 

 phosphorus met chloor , en om ook enkele organische stoffen te noemen 

 bij die van de verbindingen van amyleen met broomwaterstof en jood- 

 waterstof. Ja bleek het niet , dat de verschijnselen , waaruit v. meyer 

 e. a. nog voor betrekkelijk korten tijd eerst meenden te moeten af- 

 leiden , dat chloor , broom en jood geen elementen of grondstoffen , 

 maar samengestelde stoffen zouden zijn , veroorzaakt werden door de 

 ontleding der molekulen chloor in atomen , eene ontleding , die wederom 

 eene dissociatie was , omdat bij de afkoeling twee zulke vrije atomen 

 op nieuw ééne molekule vormden? 



Ook de oplossingen van een groot aantal stoffen ondergaan dikwijls 



