DISSOCIATIE-VERSCHIJNSELEN. 313 



eene verandering , die als een dissociatie-verscliiinsel moet worden opge- 

 vat , zonder dat daarbij evenwel een gasvormig bestanddeel ontwijkt. 

 Wordt b. V. een bismuthzout niet ontleed , zoodra eene grootere hoeveel- 

 heid water de kans kleiner maakt op eene ontmoeting der bestanddeelen , 

 die in eene soort van veranderlijk evenwicht verkeerende de oorspronke- 

 lijke verbinding vormen ? Verdunt men zulk eene oplossing met water , 

 dan blijft de hoeveelheid der bestanddeelen van het opgeloste zout wel 

 dezelfde , maar op hunnen weg plaatsen zich een groot aantal molekulen 

 water , die de rusteloos heen en weder trillende bestanddeelen verhinde- 

 ren elkaar zoo dikwerf te ontmoeten , als voor het voortbestaan der ver- 

 binding noodig is. Voegt men daarentegen eenig zuur (een der bestand- 

 deelen) bij de oplossing , dan kan een nieuwe evenwichtstoestand in het 

 leven geroepen worden , zoodat binnen eenen bepaalden tijd scheiding 

 en verbinding een even groot aantal malen voorkomen , en de toe- 

 schouwer in de aan zich zelve gelijk blijvende oplossing een beeld van 

 ongestoorde rust zou meenen te zien. Eene ontleding van denzelfden aard 

 maakt de oplossing van een ^'zeroxyde-zout hoe langer hoe donkerder 

 bruin , naarmate zij sterker wordt verwarmd , verandert de violette op- 

 lossing van een chroomoxydezout in eene groene vloeistof, die zeer lang- 

 zaam terugkeert tot den oorspronkelijken toestand zonder dien ooit 

 weder geheel te bereiken , en is de oorzaak van de zoo geheimzinnige 

 verkleuring van eene oplossing van kaliummanganaat , eene verkleuring , 

 waaraan het genoemde zout den naam chamaeleon minerale te danken heeft. 



Bovenstaande voorbeelden bewijzen zonder eenigen twijfel, hoe veel 

 licht door de toepassing van deville's leer over allerlei onderdeden 

 der scheikundige wetenschap verbreid werd. Haar waarde wordt thans 

 algemeen erkend ; de door haar bewezen hulp was in vele geval- 

 len zóó afdoende , dat men op het standpunt , waarheen zij leidt , 

 eenheid in de verscheidenheid der verschijnselen meent te herkennen 

 ook zelfs daar, waar het rechtstreeksch bewijs vooralsnog ontbreekt. 

 Daarvan wensch ik in de tweede plaats enkelB YOOYhee]den mede ie deelen. 



Boven vermeldde ik reeds , dat de kleinste deeltjes , waarin de 

 stoffen als zoodanig voorkomen , moleJaden worden genoemd. Eveneens , 

 dat bij scheikundige ontledingen de molekulen op haar beurt in 

 atomen worden ontleed , zoodat b. v. ééne molekule zuurstof uit twee 

 atomen zuurstof, ééne molekule waterstof uit twee atomen water- 

 stof, ééne molekule water uit twee atomen waterstof en één atoom 

 zuurstof is samengesteld. Ik moet er van afzien hier mede te deelen , 

 hoe men deze kennis verkrygt , en verzoek de lezers zich te bepalen 



20 



