DISSOCIATIE-VERSCHIJNSELEN. 315 



van de warmte , waardoor de bewegingen dier atomen worden bevor- 

 derd , dan mag men aannemen , dat voor alle atomen op eenen bepaal- 

 den warmtegraad die beweging zóó hevig geworden is , dat zij zelfs 

 niet meer aan de aantrekking van de andere met haar binnen ééne 

 molekule aanwezige atomen onderworpen blijven , maar zich uit die 

 verbinding losmaken en zich als vrije atomen bewegen. Boven dien 

 warmtegraad , voor de eene grondstof veel hooger dan voor eene 

 andere , zouden dus alle molekulen uit één atoom bestaan ; voor kwik 

 ligt die warmtegraad zóó laag , dat zelfs bij de gewone temperatuur 

 ieder atoom op zich zelf staande zich beweegt. Beneden die bepaalde 

 grens vereenigen zich twee atomen tot een geheel , ja misschien (zwavel 

 wijst zelfs op de waarschijnlijkheid hiervan) wordt eene molekule samen- 

 gestelder , uit een grooter aantal atomen gevormd , naarmate de grond- 

 stoffen sterker worden afgekoeld. 



Dat althans bij sommige grondstoffen in de werkelijkheid de mole- 

 kulen in vrije atomen kunnen uiteenspringen , bewezen voor eenige 

 jaren de reeds bovengenoemde onderzoekingen van v. meijer e. a. 

 voor chloor , broom en jood. 



De moeielijkheid is wel niet opgelost , maar verplaatst in zóódanigen 

 zin , dat onze voorstelling omtrent het verband der zaken er bij ge- 

 wonnen heeft. Waaro7n de atomen van het kwik reeds binnen de 

 grenzen der gewone temperatuur vrij bestaan , terwijl die van andere 

 grondstoffen dan nog met elkander een vast samenhangend geheel 

 vormen, weet vooralsnog niemand te beantwoorden. Hier vindt de 

 mensch op dit oogenblik het punt , waar hem de oneindige oorzaak 

 der eindige verschijnselen ontglipt, maar toch heeft zijn verlangen 

 om te midden der groote verscheidenheid den draad op te sporen , 

 die het geheel te zamen bindt , bevrediging gevonden. 



Elders verleent dezelfde leer steun om eene moeielijkheid uit den 

 weg te ruimen , waar men verplicht is het bestaan van zoogenaamde 

 onverzadigde verbindingen aan te nemen. De samenhang der verschil- 

 lende atomen in verreweg de meeste stikstofverbindingen wordt ver- 

 klaard met behulp van de onderstelling , dat één atoom stikstof 

 het vermogen heeft tot band te verstrekken tusschen drie of tus- 

 schen vijf andere atomen ; zoo verbindt het zich met drie atomen 

 waterstof tot eene molekule ammonia , met vier atomen waterstof en 

 één atoom chloor tot eene molekule chloorammonium. Men noemt daarom 

 een atoom stikstof drie- of vijfivaardig. Nu bestaan er evenwei andere 

 verbindingen , wier samenstelling met deze opvatting strijdt. Eene 



