316 DISSOCIATIE- VERSCHIJNSELEN. 



molekule stikstoftetroxyde , een bruin gas , is bij hoogere temperatuur, 

 uit twee atomen zuurstof en een atoom stikstof gevormd ; een kleur- 

 loos gas , het stikstofdioxide , bevat in ééne molekule slechts één atoom 

 zuurstof en een atoom stikstof. Hoe men den ouderlingen samenhang 

 dier atomen nu ook beschouwt , al neemt men met veel grond aan , 

 dat iedere atoom zuurstof door middel van eene dubbele binding met 

 het atoom stikstof samenhangt, tot eene overeenstemming met de overige 

 verbindingen der stikstof komt men niet. In de eerst genoemde ver- 

 binding , zoow;el als in de tweede , behoudt het als vijf- of als drie- 

 waardig beschouwde atoom stikstof het vermogen , om zich nog met 

 één ander atoom te verbinden. Stikstoftetroxyde en stikstofdioxide 

 worden daarom beide onverzadigde verbindingen genoemd. Zulke on- 

 verzadigde verbindingen treft men evenzeer bij andere grondstoffen aan. 



Het bezwaar wordt evenwel opgelost , wanneer men zich voorstelt , 

 dat twee zulke onverzadigde molekulen bij eene lagere temperatuur 

 zich tot eene molekule kunnen verbinden , die dan natuurlijk het 

 dubbele aantal atomen bevat. Zulk eene dubbele molekule stikstofdioxyde 

 zou dan uit twee atomen stikstof en twee atomen zuurstof bestaan ; 

 de stikstofatomen zouden dan weder driewaardig optreden ; immers 

 ieder atoom zou door middel van eene dubbele binding met een atoom 

 zuurstof, door middel van eene enkelvoudige binding met het tweede 

 atoom stikstof verbonden zijn. Of zulk eene voorstelling aan de werke- 

 lijkheid beantwoordt , kan alleen door proefneming worden beslist. 

 Misschien verschaffen de lage temperaturen , waardoor het in de laatste 

 jaren mogelijk werd gassen tot vloeistoffen te verdichten , die den naam 

 hadden altijd gassen te blijven oi permanente gassen te zijn, ook in dit 

 opzicht licht. Wat een der beide door mij gekozen voorbeelden van 

 onverzadigde verbindingen aangaat , is het bewijs reeds geleverd ; ook 

 DEViLLE heeft daaraan nog medegewerkt. Het stikstoftetroxyde bestaat 

 by eenen zekeren warmtegraad onder O" uit molekulen , die dubbel 

 zoo groot zijn als de molekulen, die boven löO'^ het gas vormen. 

 Tusschen die grenzen in vindt men gedeelde naast gave molekulen; 

 bij afkoeling verbinden de eerste zich te zamen , bij verwarming neemt 

 de hoeveelheid der ontlede molekulen toe. Aan eiken warmtegraad be- 

 antwoordt eet bepaalde toestand van labiel evenwicht. 



Ook op het gebied der theoretische scheikunde trekt men dus voor- 

 deel van het licht door de leer der dissociatie-verschijnselen verspreid. 

 Zelfs het meest bestendige in de scheikundige verschijnselen , de grond- 

 stoffen of elementen , die door hare onderlinge verbindingen de duizenden 



