DISSOCIATIE-VERSCHIJNSELEN. 319 



seling in de weefsels. Het bloed bevat eene zekere hoeveelheid natrium- 

 carbonaat (koolzure soda) in oplossing , dat ten gevolge van de opname 

 van het koolzuur in de lichaamshaarvaten in natriumbicarbonaat (dubbel- 

 koolzure soda) verandert. Boven zagen wij reeds, dat dit zout in hooge 

 mate aan dissociatie onderhevig is ; wordt aan de overmaat van kool- 

 zuur gelegenheid gegeven te ontsnappen, dan herstelt zich de vorige 

 toestand. Deze gelegenheid vindt het koolzuur in de haarvaten der 

 longen , waar de ingeademde lucht arm aan dit gas is. Het onder- 

 tusschen helderrood geworden bloed bezit dus in zijn gehalte aan oxy- 

 haemoglobine en natriumcarbonaat het vermogen , om aan de weefsels 

 zuurstof te verschaffen en het aldaar gevormde koolzuur weg te halen. 

 Zietdaar de eenvoudige wijze , waarop de verklaring der dissociatie-ver- 

 schijnselen rekenschap geeft van den scheikundigen kant der ademhaling ! 

 Ja waarschijnlijk verklaart zij ook de voortdurende wisselwerking , 

 die tusschen het koolzuur in den dampkring en het koolzuur in de 

 vaste en vloeibare gedeelten der aarde plaats heeft. Schloesing heeft 

 er de aandacht op gevestigd, hoezeer de gemakkelijke ontleding der 

 in de wateren opgeloste bicarbonaten (dubbelkoolzure zouten) er toe 

 bijdraagt de hoeveelheid koolzuur in den dampkring binnen bepaalde 

 grenzen te houden. Voert de regen een te groot gedeelte van dit gas 

 weg , de bicarbonaten ontleden zich gedeeltelgk en het daardoor vry- 

 geworden koolzuur herstelt het verlies. Nemen schelpdieren , stekel- 

 huidigen enz. in hun lichaam eene groote hoeveelheid calcium carbonaat 

 op , dat wellicht in toekomstige eeuwen aanzienlijke aardlagen vormen 

 zal , het daardoor vrijgeworden koolzuur stelt het water in staat op- 

 lossend te werken op kalksteenlagen uit vroegeren tijd. Hier wordt 

 de oppervlakte der aarde geëffend ; ginds zetten zich op den bodem 

 der zeeën lagen af, die later opgerezen zich tot heuvelen en bergen 

 verheffen. Hoe eenvoudig is het beginsel , dat zulke grootsche gevolgen 

 mogelijk maakt ! Ondertusschen blijft ten gevolge van de werking 

 van hetzelfde beginsel de dampkring geschikt tot woonplaats voor 

 plant en dier. Inderdaad , wanneer wij nogmaals eene vergelijking 

 trekken tusschen oorzaak en gevolg , wanneer wij zien met welke 

 eenvoudige middelen de natuur ontzaggelijke verschijnselen te weeg 

 brengt, dan gevoelen wij de waarheid van de woorden van J. b. dum as, 

 dat de schepping niet het redelooze werk van het toeval is , maar 

 de hand van eene verstandige oorzaak openbaart ^. 



^ Revue Scienüjique ^ (3), 33, p. 586. 



