dauwin's » afstamming van den mensch". 327 



Newton voor de ruimte , lyell voor den tijd , darwin voor het 

 leven. Wat newton leerde voor het heelal , en voor de wetten die de 

 bewegingen der hemellichamen beheerschen , wat lyell leerde omtrent 

 de geleidelijke ontwikkeling der aardkorst in lang vervlogen tijden 

 en voor de wetten , die de veranderingen der aarde gedurende al dien 

 tijd bepaald hebben , dat leerde dauwin voor het leven. De overeen- 

 komst en het verschil tusschen de verschillende soorten van planten 

 en dieren was vóór darwin een onverklaarbaar raadsel gebleven , een 

 raadsel , dat slechts enkele koene denkers in den geest der natuur- 

 wetenschap waagden op te lossen. Aan dauwin gelukte het , deze oplos- 

 sing als de eenige mogelijke , als de eenige ware , in de wetenschap 

 ingang te doen vinden , en daarmede aan de geheele biologie eene andere 

 richting, een ander karakter te geven. 



Het ■» Ontstaan der soorten'' en de » Af stamming van den menscli'' zijn 

 in dit opzicht daewin's hoofdwerken. Beide zijn tevens zóó helder en 

 bevattelijk geschreven , en onder den onafzienbaren rijkdom van feiten , 

 die zij den lezer aanbieden , zijn er zóó talrijke , die ook voor een 

 leek in de hoogste mate boeiend zijn , dat het niet te verwonderen is , 

 dat in weinige jaren duizende exemplaren der engelsche uitgaven ver- 

 spreid zijn , terwijl beide werken tevens in verschillende talen werden 

 vertolkt. 



Ook in ons vaderland was de belangstelling in het groote vraagstuk , 

 en in de gevolgtrekkingen die daaruit omtrent de stelling van den 

 mensch in de natuur mochten worden afgeleid , niet geringer dan elders. 

 Dank zij de vertaling van het y^ Ontstaan der soorten''^ door dr. t. c. 

 winkler (1860) en van de •» Af stamming van den menscli^ door dr. H. 

 HARTOGH HEYS VAN ZOUTEVEEN , konden ook diegene onzer landgenooten , 

 die de oorspronkelijke werken niet gelezen hadden , deel nemen in den 

 vooruitgang der wetenschap op dit hoogst belangrijk gebied. 



De vertaler van de t> Afstamming van den menscli'' heeft deze zijne 

 taak zoo breed mogelijk opgevat. Hij geeft ons niet alleen eene ver- 

 taling , maar hij heeft deze met zeer uitvoerige aanteekeningen ver- 

 rijkt. Deze zijn achter elk hoofdstuk ingelascht en hebben deels ten 

 doel om de lezers bekend te maken met datgene , wat omtrent de 

 in den text besproken onderwerpen sedert het verschijnen der laatste 

 uitgave van darwen 's werk (1879) door anderen aan het licht is ge- 

 bracht , deels ook geven zg kritische opmerkingen , die tot eene juiste 

 beoordeeling van de waarde van des schrijvers beschouwingen behulp- 

 zaam kunnen zijn. 



