LAWINEN. 347 



Zijn gletschers gebonden aan streken , waar ook de laatste resten 

 van de wintersneeuw gedurende den zomer niet smelten , lawinen vindt 

 men verbreid over gebergten, wier kruinen beneden de sneeuwlijn 

 liggen. Zoo vinden wij lawinen in het Schwarzwald , de Karpathen en 

 de Apennijnen , ofschoon in deze gebergten geene gletschers voor- 

 komen ^. Verder zijn de Pyreneeën , de Kaukasus en de Noorweegsche 

 gebergten weder vruchtbaar in 't voortbrengen van lawinen ; in Zweden , 

 dat evenwel goede gletschers bezit , ontbreken zij , even als in de Ce- 

 vennen , Vogezen en Ardennen. Gelijk wij later zullen zien is het ont- 

 staan der lawinen afhankelijk van de klimatologische , orografische en 

 geologische voorwaarden eener landstreek , terwijl het ontbreken van 

 »hoogwoud" op de flanken der bergen almede een der factoren voor 

 't ontstaan van lawinen uitmaakt. 



Bijzonder rijk in lawinen zijn de Alpen in hunne geheele uitge- 

 strektheid. Sedert eenige jaren is de aandacht der Zwitsersche regee- 

 ring meer bepaald op dit onderwerp gevestigd geworden en heeft zij 

 kaarten doen vervaardigen, waarop de »Lawinenzüge", d.i. de wegen 

 langs welke de lawinen naar beneden rollen , nauwkeurig zijn aange- 

 wezen. Bij 't schrijven van dit opstel heb ik voor mij liggen zulk 

 eene kaart van den omtrek des St. Gotthards , dus van dat gebied , 

 waarin de Ticino , Reuss en Rijn hun oorsprong nemen. Ik tel op dit 

 kaartje, dat eene oppervlakte vertegenwoordigt van 325 vierkante 

 kilometer (= oppervlakte van -^/^o der provincie Friesland) 530 lawinen- 

 gangen ; het kleine dal Val Tremola , tusschen het klooster op den 

 Gotthard en de stad Airoio bezit er ter weerszijden op eene lengte 

 van ongeveer één uur gaans 25 , terwijl in het dal van de Realper- 

 Reuss , tusschen Andermatt en Realp , langs eene uitgestrektheid van 

 ruim 2 uren jaarlijks 70 lawinen naar beneden rollen. 



Misschien wekt het de bevreemding van sommige lezers , dat er 

 sprake kan zijn van bepaalde , d. i. regelmatige lawinen , en men deze 

 op de kaart eene plaats kan aanwijzen evenals aan rivieren en beken , 

 die jaar in , jaar uit haar vasten loop vervolgen. 



En toch is zulks het geval ; ook de lawinen zijn aan bepaalde wegen 

 gebonden ; het terrein moet er geschikt voor zijn , en waar die ge- 



1 T)aav de laatste sneeuwrest oj) den Peldberg (Schwarzwald) eerst in Juli en Augus- 

 tus , soms zelfs niet eerder dan in 't midden van September weggesmolten is , zon eene 

 zeer geringe temperatuursverandering te dezer plaatse de vorming van eenen gletscher 

 tot stand brcnn;cn. 



