358 LAWINEN. 



laatste tusschen bodem en sneeuwmassa bergafwaarts stroomt , en nu 

 de van baar steunpunt beroofde sneeuwmassa in beweging brengt. 



Dat stormachtig weder bevorderlijk kan zijn aan 't ontstaan van 

 lawinen is duidelijk. Immers , de beweging der lucht wordt overge- 

 bracht op andere voorwerpen , b. v. op sneeuwschilden of met sneeuw 

 beladen dennenboomen , of de wind oefent onmiddellijk eene drukking 

 uit op de sneeuwmassa , die hierdoor wordt aangezet haar tocht naar 

 het dal aan te vangen. 



Ook als de wind plotseling uit een anderen hoek gaat waaien , 

 kunnen er lawinen ontstaan. Zelfs het luiden eener klok kan gevaar- 

 lijk worden. Toen men op den IS^leu Februari 1820, te Andermatt het 

 eerste klokgelui als teeken van den aanvang der godsdienstoefening 

 liet hooren , braken er op eens drie lawinen in den omtrek los. 



De doorboring van den Gotthard heeft om dezelfde reden een aantal 

 lawinen op haar geweten. 



Toch zijn er plaatsen , alwaar juist bij windstilte {en sneeuwval !) 

 't meeste gevaar dreigt , zoo te Saas-Grund (Wallis). 



De verklaring van dit verschijnsel zal wel hierin te zoeken zijn , 

 dat genoemd terrein gelegenheid aanbiedt voor de sneeuw , die bij 

 windstilte valt, zich tijdelijk op te hoopen. Heeft de laag dan echter 

 eene zekere dikte erlangd dan bezwijkt zij voor den druk en rolt 

 dalvvaarts. 



Het gebeurt soms in den winter, dat betrekkelijk warme dagen 

 afwisselen met koude nachten , of enkele zwoele dagen en nachten met 

 daaropvolgende koudere tijden. Het gevolg van een en ander is , dat 

 zich op de oppervlakte eene min of meer dikke, gladde ijskorst vormt. 

 Valt daarop nieuwe sneeuw dan geraakt deze al zeer spoedig op dat 

 gladde vlak in beweging en stort — meest als stuifiawine — naar 

 beneden. Coaz noemt zulke lawinen hoven-lawinen. Is de op de ijskorst 

 gevallen sneeuw niet los maar min of meer zwaar, zoodat de ijskorst 

 er onder kan bezwijken , dan stort de geheele massa , maar nu als grond- 

 lawine omlaag. 



Bij windstilte en zonneschijn gaan de meeste lawinen in de eerste 

 namiddaguren af. 



De stand der zon ten opzichte der gangen bepaalt het juiste tijdstip. 



Blaast de föhn , dan bindt de lawine zich aan geen tijd. Den ge- 

 heelen dag , ja zelfs gedurende den nacht houdt het donderend geraas 

 niet op. 



In de hoogere streken storten bij eiken nieuwen sneeuwval , zelfs 



