374 LAWINEN. 



zakelijk de voorraadschuren , waaruit de gletschers hun oorsprong ont- 

 leenen. Deze laatste schoven dus hun uiteinde dieper dalwaarts in , 

 terwijl , als onze veronderstelling juist is , het aantal gletschers tweede 

 orde veel aanzienlijker is geweest , zoodat het geheel ons een beeld 

 geeft van eene algemeene vergletschering der Alpen. Verlaging van 

 temperatuur was dus in dit geval geen oorzaak meer , maar naaste 

 gevolg. De gemiddelde jaarlijksche temperatuur moest dalen. Hoeveel , 

 zulks hing natuurlijk af van de massa ^ gletscherijs , die tijdens de 

 warmere zomerdagen in vloeibaar water kon veranderen. 



Of gelijke oorzaken werkzaam waren voor het reusachtige ijsveld , 

 dat zich van Skandinavië tot aan Noord-Frankrijk en de zuidelijke 

 grens van 't Germaansche laagland uitstrekte , en welks grondmorainen 

 wij thans gezegde vlakte zien innemen , durf ik niet bepalen , is , voor 

 't minst genomen , zelfs niet waarschijnlijk. Doch zulks neemt de 

 mogelijkheid van 't gezegde voor Zwitserland geenszins weg. Ook wil 

 ik ongaarne alle andere oorzaken buitensluiten, of zelfs den door mij 

 genoemden faktor de hoogste waarde toekennen. Bovendien is 't nog 

 geenszins zeker of de ijsbedekking van Noord-Duitschland en Nederland 

 gelijktijdig is geweest met de grootste uitbreiding van de Zwitsersche 

 gletschers. — Keeren wij thans tot ons eigenlijk onderwerp terug. 



»De beteekenis der lawinen", zegt heim ^, » springt het meest in het 

 oog , wanneer men in 't voorjaar bij dooi weder het gebergte bezoekt. 

 Van alle hellingen , uit alle spleten hoort men de lawinen naar be- 

 neden donderen ; van alle zijden weerkaatst de echo. Bij honderd- 

 tallen storten zij als watervallen omlaag , nu eens als smalle , zilveren 

 linten, dan weder als breede stroomen. De berg schudt zijn winter- 

 mantel af! Onder muziek houdt de lente haar intocht!" 



Het nut der lawinen , hoe beteekenisvol dan ook , is in dat ééne 

 opgesloten, zij zijn de nivelleerders van 't klimaat tusschen de hoogte 

 en de laagte. 



Ook de schade is in korte woorden uit te drukken : de lawinen 

 vernielen de wouden , verwoesten soms geheele dorpen of gedeelten 

 van dorpen , dooden menschen en vee , veroorzaken enkele malen over- 

 stroomingen en belemmeren tijdelijk het verkeer. Zulks is natuurlijk 

 slechts het geval met enkele lawinen onder de duizende , die telken 

 jare naar beneden komen. En die enkele zyn meestal weg te nemen gelijk 

 wij zoo aanstonds zullen zien. 



' llandbuch der GUtscherhinde , pag. .38. 



