TVETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 59 



verwisselen de hierboven gecursiveerde deelen der baan van plaats. In het eerste 

 geval blijft de gelijkheid in trillingsphase der beide vorken bestaan ; in het tweede 

 ontstaat er een phaseverschil , dat den tijd voorstelt die de elektrische stroom be- 

 hoeft om de telegraafgeleiding te doorloopen. Dit althans is de gewone voorstelling 

 der zaak, zoo als men die in vele leerboeken aantreft, niettegenstaande voor ruim 

 twintig jaren Prof. van kees te Utrecht reeds — naar wij meenen voor het eerst — 

 deed opmerken dat er bij al zulke proeven , zelfs bij die van wheatstone , van 

 geen meting der eigenlijk gezegde voortplantingssnelheid der E. sprake kan zijn, maar 

 slechts van wat men zou kunnen noemen een ladingstijd. 



Dat is het beginsel, door hagenbach {Archlves de Genève (3) XII, gevolgd bij 

 zijne proefnemingen te Basel. De langste telegraafleiding, die hij daarbij in de stroom- 

 baan bracht, was die van Basel tot Lucern en terug, van 194- kilometers. Zijne stem- 

 vorken gaven 128 geheele trillingen in de seconde en vertoonden een phaseverschil 

 van 0,35, wat een tijdverlies van Yae ^ener seconde aangeeft. Latere, met kortere 

 telegraafgeleidingen verkregen uitkomsten toonen aan , dat deze tijdverschillen niet 

 met de lengten daarvan, maar met de tweede machten dier lengten evenredig zijn. 

 Zoo iets, dan kan dit laatste de juistheid van het beginsel van van eees ten klaar- 

 ste bewijzen. 



De bovengenoemde uitkomsten zijn zeer vertrouwbaar, zooals bleek uit metingen 

 bij gebruik van een telegraafleiding van slechts 18 kilometer lengte. Er werd daarbij 

 nog een tijdverschil van omstreeks V23000 eener seconde waargenomen. ln. 



Elektrische accumulatoren. — De waarde van eene toepassing der natuurweten- 

 schap op de industrie of het dagelijksch leven wordt veelal geheel beheerscht door 

 omstandigheden, die met de wetenschap als zoodanig niets te maken hebben en dus 

 alleen door en naar de praktijk kunnnen worden beoordeeld. Zoo de accumulatoren. 

 Het beginsel, waarop zij berusten, was sedert rittees LadungssaiUe ^ dat is sedert 

 bijna een eeuw bekend. In de laatste jaren heeft GASTON planté de mogelijkheid 

 aangetoond om van eitteu's physische curiositeit een werktuig te maken, dat mis- 

 schien zou kunnen wedijveren in praktische belangrijkheid met zooveel andere organen 

 der wereldbeheerscheres : elektriciteit. Fatjee bracht dit »misschien" tot hooge waar- 

 schijnlijkheid. Is deze reeds tot werkelijkheid geworden of is er veel kans dat zij dit 

 worden zal? Om voor zich zelven zich een gegronde meening te scheppep in ant- 

 woord op deze vraag , zou een physicus gedwongen zijn tot het bestudeeren — na ze 

 eerst te hebben gevonden — van een aantal opstellen in de beste technische lijd- 

 schriften , indien niet van tijd tot tijd een wetenschappelijke technicus zich de moeite 

 getroostte om deze te resumceren in hunne uitkomsten. Zoo iets heeft E. eegnier 

 gedaan in een brochure onder den titel: Les accumulateurs èlectriques étudiés au 

 point de vue industriële Paris, Michelet. Wij meenen dit weikje aan elk te mogen 

 aanbevelen, die er belang in stelt om over deze vraag zich een oordeel te vormen, 

 onafhankelijk van de dikwijls hier en daar voorkomende rcchimeherichien. LN. 



