WETENSCHAPPELIJK BTJBLAD. 71 



VERSCHEIDENHEDEN. 



De vierde afmeting. — Waarschijnlijk iiebben sommige onzer lezers in den loop 

 der laatste jaren deze uitdrukking wel eens hier en daar ontmoet en , even als ik , 

 zich zelven afgevraagd: wat is dat? "Wij kennen slechts drie afmetingen, lengte, 

 breedte en hoogte en kunnen ons geene andere in de ruimte voorstellen. Wat mij 

 betreft , ik kan het ook niet , en kan dus evenmin aan anderen zeggen wat die zoo- 

 genaamde vierde afmeting eigenlijk is. Doch ik ben ook geen groot mathematicus 

 en moet mij dus in dit geval geheel incompetent verklaren. Maar met enkele mathe- 

 matische vrienden over de zaak sprekende , bleek mij dat ook zij mij geen licht 

 konden geven. Toch spookt eene vierde afmeting in de hoofden van sommige groolc 

 mathematici, die, al erkennen zij ook dat wij menschen door onze geheele lichame- 

 lijke organisatie ons geene voorwerpen van meer dan drie afmetingen in de ruimte 

 kunnen voorstellen , het toch voor mogelijk houden dat er andere wezens met eene 

 andere organisatie zouden kunnen bestaan en misschien in een toekomstigen staat 

 bestaan zullen , die dit wel kunnen. 



Daar er onder onze lezers waarschijnlijk enkele zullen zijn, die wel iets meer 

 wenschen te weten omtrent zulk een transcendent onderwerp, zoo maak ik ge- 

 bruik van een in Nature 12 Maart 1885 verschenen artikel, om hen naar eenige 

 bronnen te verwijzen waar zij hunnen weetlust kunnen voldoen. Dit artikel is eene 

 aankondiging van een in 1884 te Londen verschenen klein geschrift door c. H. hinton , 

 getiteld: Scientlfic Romances, n" 1, What is the Fourth diniension? Voorts 

 worden geciteerd: helmiioltz, »77ie Origin and Meaning of Geometrical Axioms 

 in het tijdschrift Mind, 1876, vfi 3. Juli, c. L. bodweel in Nature, YIII p. 81, 

 BALL in zijn artikel Measurement, in de Encyclopoedia Brittannica, Vol. XV. 



De redeneering, waardoor men tot het aannemen der mogelijkheid van het bestaan 

 eener vierde afmeting komt, is in hoofdzaak de volgende. Een punt neemt geen 

 ruimte maar toch een bepaalde plaats in. Wanneer een punt zich in ccno enkele 

 richting beweegt, ontstaat een lijn. Wanneer een lijn in eene richting, loodrecht 

 daarop, bewogen wordt, ontstaat een vierkant vlak. Wordt dit in eene richting lood- 

 recht op zich zelve bewogen , dan heeft men de figuur van een kubus. Hier is 

 derhalve het gewone stel afmetingen in de ruimte compleet. Denkt men zich nu 

 den kubus bewogen in eene eigene richting, dan geeft die richting waarvan wij 

 menschen eigenlijk niets weten, omdat wij er geen zintuigen voor hebben, de vierde 

 afmeting aan HG. 



Linoleum. — In een voordracht in een polytechnische vereeniging te Berlijn deeld« 

 de heer GLOBLCK onlangs een aantal bijzonderheden mede omtrent de bereiding van 

 linoleum. Het gebruik van deze stof in plaats van tapijlstolTen van wol «>f koeliaar 



