82 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



Een nieuwe wijze om eiel<trische stroomen door magneetlcracht op te 

 wekken. — Hierover bericht TH. gross in de Verhandlungen der Physikallsche 

 Gesellschafi in Berlin 1885, p. 33. Volgens hem toonen zijne proefnemingen aan, 

 dat zoodra een ijzeren staaf, wier eene uiteinde in ijzerchioriedoplossing is gedom- 

 peld , gemagnetiseerd wordt, zij een elektrisch verschil vertoont tegenover een anderen 

 ijzerstaaf die in dezelfde oplossing gedompeld is, welk verschil zich door een stroom 

 openbaai't, die van de eene staaf tot de andere gaat en door een geschikten galva- 

 nometer kan zichtbaar gemaakt worden. De sterkte van dien stroom neemt met de 

 sterkte der raagnetisering toe; zijne richting is van de ligging der polen in de ge- 

 magnetiseerde elektrode onafhankelijk. 



Ben der wijzen, waarop GKOSS dit aantoonde, is de volgende. In elk der uiteinden 

 van een 20 cM. lange en 1,1 wijde glazen buis is door kurk een staafelektromag- 

 neetje bevestigd , bestaande uit een ijzeren staafje van 8 cM. lang en 0,3 dik met 

 de geïsoleerde omwinding. Tot op de poolvlakken na zijn deze elektromagneetjes 

 door een isoleerend vernis bedekt. Die poolvlakken staan in de buis op een afstand 

 van 6 of 7 cM. tegenover elkaar en deze is met eene oplossing van ijzerchloried , 

 soortelijk gewicht 1,2, gevuld. Worden nu de vrije uiteinden der ijzeren staafjes met 

 een — zeker dundradigen — galvanometcr verbonden, dan blijft deze in rust en op 

 0°, zoodra de misschien door een toevallige oorzaak beslaande chemische ongelijk- 

 heid der beide eindvlakken door den stroom zelven , dien zij te voorschijn roept, is 

 opgeheven. Voert men nu een stroom door de omwinding van een der elektromag- 

 neetjes , dan vertoont de galvanometer door zijne afwijking het bestaan van een 

 stroom , die in de oplossing van de ongemagnetiseerde elektrode tot de gemagneti- 

 seerde gaat. Bij een anderen vorm van het toestelletje vond gross die richting juist 

 tegenovergesteld. Dit en de negatieve resultaten, door anderen bij vroeger onderzoek 

 verkregen betrekkelijk de chemische werking van zuren enz. op gemagnetiseerd en 

 ongemagnetiseerd staal, doen voor de uitkomsten van gross een nadere bevestiging 

 wenschen. ln. 



Snelheid van de voortplanting der schudding bij aardbeving. — - Naar aan- 

 leiding van eene vraag van den telegraafdirecteur preece te Londen aan den 

 koninklijken astronoom van Engeland, of tijdens de laatste groote aardbeving in 

 zuidelijk Spanje ook eene storing der magneetnaalden of der toestellen tot meting 

 van het aardmagnetisme was waargenomen , had op het observatorium te Greenwich 

 een onderzoek plaats van den photografischen zelfregistreerenden toestel. Het bleek 

 nu dat de instrumenten wel is waar geenerlei beweging door magnetische invloeden 

 hadden ondergaan, maar dat toch op 25 December, des avonds ten 9 uur 15 min., 

 eene storing der declinatienaalden had plaats gegrepen. Beide horizontaal zwevende 

 magneten, die uit zware stalen staven bestaan en aan lange cocondraden zijn opge- 

 hangen , hadden op dien tijd schommelingen ondergaan , wier amplitude 2 boog- 

 minuten was, — eene kracht, die een acquivalent is van ongeveer Yjqq der hoiizontalo 



