/ 



XXV. 



DE GENERE CALAMO. 



■ 1 



Suporinrilius ssepc Capitibus egrcgia Rumpiiii mcrita dc compluribus Tndiae orientalis vegctabilibiis 

 pi'sedicavimus , quorum prima nolilia ejus libris conlinelur. Haud minor lamcn siiigulari illi nalurie^ 

 invcsligalori dcbctur laus, quod, quamquam luminibus oculorum dimidio vitse spalio orbatiis, indefessa 

 vcro diligcnlia in naturce studio atque in priniis in Herbario suo Amboineusi cmendando ct amplificaudo 

 ad mortem usque dcsudans, cgrcgium nobis dc Palmis^ quae Roftang dicnntur, laborem reliquerit. Quodsi 

 omnibus fere ceteris libris nonnisi vaga qua3dam el imperfecta dc bis plantis conlinetur annotatio, quae 

 paucarum lantummodo Speciertim fructus spcctat, hujus nostri in quinto voluminc Ilerbarii Amhohiensis^ 

 p. 97-H9, commcntatio, noslro quidem judicio, non magis ob incrementum complurium Specieruni ab 

 ipso primum descriptarum , quam co pra^stat, quod pra^cipuas proprietates , ad habitum et mutationcs, 

 qua? in cvolutione illarum plantarum sensim fieri solent, pcrtinentes, quam accuratissime indicavcril. 

 Hsec enim tanta diligcntia indagavit Rumphius et tam congruenter natura) exprcssit , ut descriptiones ejus 

 ea, qua par est, animi attenlione Icgcntibus illarum nemorum Indicorum ineolarum peculiarium et quam 

 maximc luxuriantium quasi imago oculis obversetur. Accedit, quod figura; ejus quaslibet supcriorum 

 auctorum facile superant et sufflciunt, ut Palmge Rottamj^ ab ipso descriptse, inter se dignoscantur, 

 quamquam plantarum dcpictarum et prsescrtim parlium, qua; characteres ad varias Species discernendas 

 • prsebent, nimis rcducta magnitudo co facilius crrores et confusionem cum similibus vegelabilibus ex aliis 

 India; rcgionibus excitare potest, quod multa fcrc non nisi forma, situ ct Iractu aculeorum, alia magnitudine 

 segmenlorum frondium, aut numero nervorum ea percurrcntium, alia prout setis aut indumento squamuloso 

 sunt obsessa, alia dcnique forma aut magnitudine frucluum inter se distinguuntur. Itaquc dlfiicillima res 

 est, non magis characteres discriminis indagare, quam eos ita perspicue exponcrc, ut planlae inter se 

 siniillima; rile dislingui queant. Constantissimos aulem characteres, ut in ceteris Palmarum Generibus, 

 ita in hoc quoquc spadices ac maximc fructus suppeditant; ba;c vero, id quod ipse Rumphius /. c. p. 98 

 animadvcrtit, raro in conspectum veniunt, ul adco multis indigenis ignota sint. Segmcnta vero frondium 

 complurium horum vegetabilium magis magnitudine proportionali , quam forma inter se differunt, neque 

 prailcrca negligendum, quod in uno sa;pc individuo organa quaidam vcgclalionis baud raro lictcroidea 

 esse vidcmus, vcluti ex. gr. frondes infcriores s. radicales Palmarum RoUnng et quse superiori caudicis 

 parti circumpositse sunt ssepe ita dilTerunt, ut facili ncgotio in eum errorem inducaris, ut non ejusdem ~ 

 Spcciei esse exislimcs. Harum cnim, qua; per summas non raro extenduntur arbores, in summo caiKliee 

 scilicet rhachis in multis Palmis Roltang in apicem longum dcpendcntem caudiformem aphyllum aculeis 

 uncinatis obsessum protracta esse solct ct ad lalera cxiguo sa;pc a basi vaginante intervallo etiamnum 

 seementa profert; in eadem vero stirpe frondes infimse s. radicales abruptc pinnalisectae , nullo apice 

 aculeato rhachis autem ini^ stipitem s. pctiolum longum sistit et praitcrea aut plane inermis, aut aculeis 

 cum magnitudine et forma, tum dispositione eorum frondium in summo caudice dissimillimis armata est. 

 Universe aculeorum in frondibus aliisque, quas obsident, parlihus forma ac praecipuo situs maximc 



Hi. 



i 



t 



* ^ 



