74 



RUMPHIA. 



situs organoruiii fructification is fcniiucorum nondum rite est perspectus, squamas minutissimas inajqnales 



circum carpclla vulgo tcrna arclissimc consnciata cxliibent; ut quivis flos femineus , si rectc judicamus ex 



tcrniscarpcUis, intcgumontis quibusdam floralihus ludimentariis circumsessis, sit efforniatus. Attamen oJ) 



magnam florum femineorum eondensationcm super axem comniunem ct irregularcm extensionem 



mutuamquc prcssioncm carpcllorum , quorum nonnulla aboriri solcnt, dc nuiiioro squamarum floralium 



cujusvis noris non magis quamde symmetrico earum situ certi aliquid dici potest. Vcrum ex annlngiA noris' 



masculi eas non plures niimcro quam sex esse conjiccrcs, qu£e , nisi pislilla jam iudc al> initio tantopere 



cvoluta csscnt, sicuti in lloribus masculis duobus verlicUlis alternantibus disposita; forent. Sed conjcclura 



ilia dc numcro ct situ squamanim plane omissa , apparetA'«)3am orgaiiisnio florum a ceteris Palmis non tarn 



divcrsam esse, quam adbuc crcdituin est ; itaque non dubitavi earn Tomo secundo hujus libri, tanquani 



typum pcculiaris cujusdam Seetionis Palmarum, nomine Nipearum, insercrc, Hae conformatione spadicis 



totaquc fructificatione proxime 5orass/»eas aecedunt , vcgetatione autem potiuscum Cocoinis conveniunt : 



quaproptcr nonnulli scriptores ipsam Nipam Speciem Coci Linn, credidcrant. Ab ulrisque tamen el 



Borassineis et Cocoinis parva ha^c Palmarum Scctio carpcllis dislinctis et abortu integumcntorum floralium 



in floribus femirteis satis distinguitur. Jam qu^edam, quae ad historiam insignis hujus Palm/e pertinent, 



referre in animo est, quibus ea qu£e de speciali ejus varietate in obscrvationc dicam , illustrari poterunt. 



Quantum equidem scio, primus Camello inter stirpes insularum Pbilippinarum , in Appendice Rau 



Hist. Plant. IILp. 47, in Palmis ramosis, fructu stroUliformi N<^ 14, Nipam commemoravit. H«c ejus 



verba sunt : « Nipa, s. Sasa, s. Pamr, scu Chamccpalma repeals , palmas seu ramos (frondes dicit!) a 



» repente per lacustria caudice^ corpore humano crasso , attollit org) iarum trium , spinis carentes, foliis 



« (qua; segmcnta!) bicubitum et semissem longis , unciis duabus latioribus, alterne prodeuntibus , 



» CoccifercB similes , sed majores cct. Fructus, in orbicularcm, et magnum strobilum, seu arete congestum 



» raccmum, congcstus, crcber, fuseus , ex ventricoso in inccrtos angulos coinpressus, m&gnitudine fere 



wpugni, cujus putamcn corlicoso-tomentosum. ;V^wc/ews edulis , minor castanea. Ex Nipa fcrme eadem 



» scxcenta qua? ex Luhi (haec Cocos nitcifera Linn.) fiunt, parantur ut Fimim, Acetum, Tuba cet. » — 



Qua; in Valentyn Bcschrtjving van Ambon III. p. 185 de arbore Nipw (Nypa-boom) memorial prodila 



Icgimus , nihil novi continent, ulpote desumta e codice M. S. nondum cditi Ilerharii Amboinemis y quo 



libro RuMPHius noster Nipam longe accuratius et copiosius describit, quam adbuc factum erat. Eo auctore, 



« caudicis maxima altitudo staturam viri non cxcedit, sed crassities ejus vel duplo major est, quam arboris 



»sagifcra3, plurimajque earum arborum fruticcs mancnl sine caudice, vel cxiguam caudicis partem 



» exhibentcs cet. » — Quum autem Rumphius vulgo parum ad aecuratam investigationem et descriplionem 



organorum fructificationis attendissct, diu postquam Herbarium Amhoinense in lucem editum erat Nipa 



inlibrossystcmaticosreceptacst, quum Adanson in FamiL Plant, eam cum Coco commutassel ' quern 



demde ita sccutus est LouuEmo, ut cam in Flor, Cochinch. nomine Coci Nijpce dGscvlherei. 



Fallitur autem La Billardiere, qui in disscrtatione su^ de Palmd Nipa, anno 1819 cdila in Memoires 

 du Mnsmm d'histoire Naturelle, V. p. 297, refert solum esse Thunberg, qui adhuc eam Palmam 

 syslcmatice exploravcrit. Vulgo non innotuisse vidotur V. nobil. Van Wurmb liber dc Palmis et quarundam 

 mmus notarum Indiae Oricntalis dcscriptio, annis 1779 et 1780 in duobus primis Voluniinibns Commen- 

 tationum Soctetalis Batavicw edita, ad quem librum jam Capite decimo quinto Rumpirm Icctorcm rclc^avi 

 lb. prunus charactcres prodidit nonnuUorum Gcnerum Palmarum, quai jam in Herbaria Amboilonsi 

 dcscnpta. ct dep.cta^, sed nondum libris systemalicis reccptar erant, vcluti Nypw , Saqueri, Licualw 

 Characteri gcncrico Nyp<^ in prime Volumine libri laudati (edit. 1-) p. 549 banc notam addidit • 

 « Ouomam fructificatio hujus Palmar dudum a Rumphio satis bene deseript.-e et dcpieta,« nondum indicala 

 » erat systemate Linnei nondum recipi potuit. Nomcn Latinum, hie ci datum, Rumph.i est et Belgicum 

 » {Poelpalm,^ i. e. Palma paludum) indeei inditum, quod potissimum in stagnis et paludibus crescit. Sola 

 » Species hujus Generis Palmarum adbuc nola mnltis locis tantummodo frulcx est, quo spectat nomcn 

 ^> rulicans ect. « Cop.ose porro idem scriptor altero Volumine ejnsdein libri Nypam frnticanfem descripsit 

 et cbaraelercm genericum ante editum, quod ad numerum staminum, enicndavit. Hand adco mirandu.n est, 

 hunc hbrum Batavia. editum in Europa tantuni non plane incognitum fuisse, sed multo magis TnrNBERa, qui 

 batavia^ heet per breve tempus dcgit, aliquot post annis charaetercm genericum harum Palmarum in Aclis 

 academic Holmjw a in Novis Generibus suis memoriae prodidisse, nulla auctoris mentionc facta, unde eum 

 sumserat. Opus cnim noslri Van Wurmb eum non fugisse inde porspicau.n est, quod tarn Licualam quam 

 mjpam nsdem Specierum nominibns laudat, quibus illc umUis ante annis eas in libro suo insigniverat. 



in (lescriptione ba^e annolavit Van Wurmb : « H^c Palma frutieosa sola foret Nypa^ Species adhuc 

 » cognila, SI , ut Rumphius conjieit, eadem esset Species ^c Nypa arborea , nee ullum inter eas invcnirctur 



