NIPA. 



75 



ncc coelum nostrum ab eo, m quo Romphius patriam arbore^ slatuit, differat, fieri polcst ut rcveri 

 » ahquod d.cnme„ et arborca ilia peculiaris Specie, sit; atque adeo ladigen.^ostnTL. ZZ 



• » peeuhaicm Speaem cxist.mant. » - Quod ad Bumhiam sive Sa^.-P««o, h Js«^.. /..i R.MPm, 



Shl^T "?"• .'"'^^^ a nonnullis indigenis Jav. Nipa arboresceas habetur. Eandem ob causan; in 

 Co« Speeies exisUmatur, quia iUic, non aliter atque in Philippinis, slcmPalma Cod ad varies 



. usus domesticos adhibetur. Conferatur Loureiro, qui sub fincm descriplionis hujus Palm^ ita rcfert • 

 « Existimo (non asscro) Spceiem esse Cod a nucifcra differentem, talemque judicant indigcna) In ulroaue 

 » frondes ct fructus satis conveniunt : non ita spadices. » . . 



Aliam vero de Nipd sententiam Hispanus Noroxha, qui eodem fere tempore, quo Loureiro Cochinchina; 

 Phihppmarum et occidentalis Jav^e Floram exploravit, amplcxus est, quod e schedis ejus Manuscrintis 

 medms et in MuseoHorti botanici Parisicnsis dcpositis apparct! Eo majoris pretii exeellentissimi hujus 

 botanici, qui patriam repctens in Mauritiis obiit, obsorvationes sunt habend^, quod Nipam tam in Philip- 

 pmis, quam in Java indagavit. Itaque descripLionem ejus intcgram hie inserui, additis modo in parcnthesi 

 quo mchus intelligantur, nonnullarum partium plantse, ut hodie vulgo feruntur, nominibus. 

 Palma Nipa , . . . Malaiee et Javanice Nipa (Palma3). 



« Similiter ut Palma Cocco% fercns, h^c etiam exerescit, sohimmodo fructificatione distincta Truncus 

 » (eaudex) est hominem crassus, subrotundus, alasque (frondes) alternas gerit pinnatas (pinnatiscctas^ octo 

 » vel dcccm pedes longas, laete virides, erectas, retrorsum parum flexas quibus folia (segnienta) locantur 

 « ordine alterno posita, pediculis (ansis) carentia, cnsiforinia, apice aculissimo mucronata, plicata, cannulata 

 « (carinata), ncrvo crasso intermedio cincta (percursa), nitida, aiquaha, laete viridia, tactu suavia, duos 

 » pedes longa, pollicem lata, inodora, saporis asperi amaricantis. 



» Culmo (caudice) stipes (pedunculus) magnus extollitur, brachium crassus, subrotundo-deprcssus , 

 )> dilute croceus, spicam (spadiccm) formans longam ulnarcm flores masculos et femineos sustinentem! 

 » Laterahter quinque sex vel magis spathae prodeunt, crassfe, durse, coriaccfc, cucullatfe, flores masculos 

 » claudentes. Dum hse expanduntur, spatha alia particulars ex unaquaque exit longa, caput anguinum 

 » figurans, duabus membranis crassis obvoluta splendentibus, suavissimis, colore incarnalo pulchro'tinctis. 

 » His avulsis, spathae alia^ dua>, particularcs videntur iuEequalcs simplici tunica membranosa tcctaj. Harum 

 » quffivis in alias duas spathas minorcs subdividitur, quarum etiam unaquaque alias dcmum duas compre- 

 » hendit. digitum longas et crassas, intcrdum tres. Ha? ultimae tenui membrana unica teguntur ct in 

 » unaquaque spadix (amentum) vidctur oblongus, floribus nudis onustus, qui totam ejus longitudinem 

 » occupant. Flores sunt exigui, ex albo flavescentes, inodori, calycini, corolla carentcs. Calyx est monope- 

 » talus, profunda in sex partes sequales excisus, qua; tota; conjunctae figuram cuneiformem prse se ferunt. 

 » Centrum occupant antherae tres, a^quales, filamentis carentes, oblongo-quadra;, parvai, bifidaj, bivenlres 

 » poUine minulissimo globuloso sulphureo onustte. Parte supera stipitis (pedunculi) principalis spatha 

 » simplex videtur terminalis, subrotunda, clavam (capitulum) parvam effingens, flores feniincos gerens 

 » qui similiter ac masculi spadice unico congregantur, calyce tamen carent, solummodoque spadice locati 

 » videntur cum germinibus plurimis, cunciformibus, insequalibus, angulosis, subcroceis, magnitudiuis 

 » PhaseoU communis, stylis carcntibus, stigmatibus simplicibus munitis, vulviformibus, satis patentibus. 

 » Post faecundationis tempus spathse sive spadices (amenta) masculi exsiccantur et depereunt, clava 

 » (capitulum) terminalis accrescit, magnitudinem assumit capitis humani, vel magis rotunda, strobili- 

 » formis, durissima, colore cupreo tincta, totidem capsulis munita ac ovaria antca cxistebant. Hco autem 

 » tam arete connectuntur ut ne minimum relinquatur spatium vacuum, unum quasi fructum tanlummodo 

 » efficiendo. Capsulae (carpella drupacea) vero inter sc manu separate videntur angulosse, cuncifornies, sex 

 » vel septem angulis distincta?, parte superna amplae et fulvae, infcrna angustulaj et albicantes, carnosa), 

 » magnitudinis pomi communis, uniloculares, arete cum semine compactse nucleum unicura continentes 

 oblongo-ovatum, cocciforme, album, tenerum, carnosum, parva cavitatc intus donatum, qua succus 

 limpidus aqueus continetur, similiter ac in Cocco vero. Hi fructus saporem habent subdulcem, aspcrum 

 elanonnuUis eduntur. Rumphitjs de Palma Nipa memoriam facitA^o/. 1, lib. 1. cap. 16 omnesque ejus 

 » circumstantias ad longum explicat. Hie suificiat dicere insulis Philippinis copiose quoque crcscere et ab 

 » incolis Nipa etiam vocari. Folia ejus domibus tegendis inserviunt, et ex ejus trunco aqua limpida elicilur 

 » subdulcis, potabilis, quae rite fermcnlata ct distillata liquorem spirituosum vinosum exhibet, vulgo Fino ^ 

 » (^e iV«))a vocatum 5 ab omnibus Philippinarum indigenis epotum. Fructus virtute donantur astrictiva, 



?) 



)) 



j> 



y 





