^ta 



r 



8^2 



RUMPHIA. 



^ 



Qnamquam autem pauci sunt, qui Palmarum vegctationem etiam in istis sylvis intactis, quse naturie 

 quasi ponclralia sunt, invcstigcnt, Iiaud minori fere magiiifiocnliu spcclaculum ipsum litus et loca humiliora 

 incolis frcqucntata prabent, ob ingentem copiam Palmarum Cociy qu* frondibus vastissimis altequc 

 nutantilms (1) fructibusquc majusculis lutescentibus . onustse (2) passim cxsurgunt, et Borassi flabelH- 

 formis Linn., quai in plurimis caruni insularum frequcntissima est. Nee facile ilium naturce splcndorem 

 obliviscetur qui unquam illas arbores, late conspicuas (3), viderit, quae variis vulgo pomis immistai 

 amplissimas frondcs allc extollunt cl dcnsa umbra tuguria indigenarum contegunt. Dc Uis, ut disputation! 

 nostrse de Palmis India; orientalis finem imponamus, brevitcr dicendum est. Quum vcro mulli fuerint 

 Botanici , qui dc Palma Coci copiose cgcrunt , summam earum invcsligationum rcfcrrc sufiiclet , additis 

 quibusdani dc Varictatibus earum ac praesertim dc egregia utilitate, quam Javanis pra^stant. 

 Oua^nam sit patria Cociniiciferw Lmiv., eompertum non habeo, quippe quae ob varias illas utilitates jam 

 , in omnibus fere plagis tropicis colitur. Transplantatio vcro ejus ab era auslrali Asise tropica; extra Gangem 

 ac maxime ab aquosis Indiae profecta videtur, ubi a Sumatra inde in omnibus insulis Sundaicis , Moluccis 

 Philippinis , maxime abundat et ssepe spontanea insulas minorcs tolas incolit. Quod si hoc fructibus a mari 

 ejcclis tribucndum est, nequc usquam in mediterraneis majorum insularum, nisi culta, reperilur bine 

 tamen non efficitur, non illam partem zonae torridic patriam ejus esse, quum revcM Flora) litoralls sit propria 

 atquc adco in depresses maritimis arcnosis maxime vigcat, sed longius a litore remota, quo magis solum 

 elevatur, eo magis magnitudinc decrescat minoresque fructus proferat, imo tandem speciem nanam exhibeat. 

 In Java caudex ejus basi incrassatus et Inclinatus sursum rectus lapsu frondium irregulariter cicatrisatus 

 c fusco albescens ad altitudinem 40-60 ped., in ipso litore sa^pc ad 7S ped. attollitur, e summo cacumine 

 frondcs vastissimas 12-16 ped. longas pinnatiscclas in gyrum approxiraatas expandcns , quarum exteriorcs 

 nutantes, juniores erectas aut obliquas. In quavis fronde, cujus rhachis crassa e viridi-lutescens centcna 

 aut plura segmenta angustc lineari-lanceolata 2-3{ ped. longa circilcr 2 poll, lata coriacea rigida graminco- 

 viridia basl rcduplicala nervo inlcrmedio crasso supra prominenlc et Havescentc distincta in frondibus 

 novis strictiusculo-erecta tandem divaricato-dcpcndentia. Spadiccs ex alls frondium, 4-5 ped., prime 

 erecti, deinde nutantes, supernc triccnos aut plures ramos 1-1 ^ ped. simplices ima flexuosos primo sibi 

 applicatos deinde divaricatos exserentes. Spatha simplex , complcta , fusiformis, c tcrcli comprcssa, dorso 

 bicarinala , crassa , sordide virens, longitudinaliter striata , ventre tandem aperta , decidua. Flores masculi 

 partem longiorcm supcriorcm ramorum occupantes densi , mutua pressione laterati, oblongo-altenuati , 

 subclausi, ochrolcuci; fcminci modo pauci in ba^ flexuosa ramorum inferiorum, masculis majorcs' 

 subglobosi, albidi, deinde virentes. Drupae fere magnitudinc capitis humani , subgloboso-aut passim 

 clongato-trigonse , vertice umbilicatse , basi subrotundat^ intcgumcntis florallbus accrcscenti-persistentibus 

 obtccta? , glaberrima) , nilida;, scnsim colons viridioris, qui maturitate in luteolum et tandem in cupreo- 

 lutcsccnlcni aut fuscum abit. 



In Java vulgo Pohan (4) Kaldpa s. Kldpa s. KMpo appcllatur; genuinum vcro nomen Malaice est 

 lohon Njior, quod tamcn non magis usitatum quam Pohon Kerambang s. Kerambielj Sundaice Tanqkal 

 Kalapa vocatur, a Javanis monticolis nobilioribus, fFit s. Huwit Krambil s. Huwit KetjamUl dialecto 

 vulgari Hmvit Kelopo s. Klopo (5). La;tissime viget in vicinia maris , in solo arcnoso , argiila aut humo 



(1) Hinc nomen Sanskriticum Nalikera, i. e. in acre volitans. 



it) Arabico Gan^o.-InM s. Geuio..Inii, i. e. nux Indica, 'unde Gr^eoorum „:. , Turcara™ Coc.-I„,i, Ili^panorum 

 et Lusitanomm Cocco s. Coquo ortum videtur. . ''r'*"''"*'" 



(3) Hoc imprimis ad Palmam Co«perti„et, quaprop.er nomen ei ab Arablbus inditum Sigar-fndi, i. e. arbor Indica, 

 (jumii hlora auslraha ;ndioc ulterioris hac prajcipue arbore insigniantur. "ur maica, 



(i) Pohon, sicut Javanicum fVit s. Buwit ct Sundaicum Tangkal, arborcm significat ' 



(15) Kalapa.. Klapa s. X/opo manifesto ex Javanico Kel6po s. Klopo corrupta atque extra Ja.am vix nsi.ata. Eo mniorc 

 adm,rat.onc d.g„„n, nomen Mala.cnm apud inaulanos tarn Occidentem versus qnam ad Orientem a peninsuI4 Ma "c an 

 sues lat.ss.mc d.spersnm, .dque .ntcr nationes omni fere humanitatis euUn earentes nul.oque commercio junora Zd 

 eandem or-gmcm .nd.care v.detur. Oniverse. et arbori et fruetui idem apud Indos nomen es^ quod et in Ja a obU t ubi 

 .am arbor quam ructus s.mpl.Uer Kalapa appcllatur, non addito arbore i,6hon) aut fructuVL). E ee alia' I^dam 

 nomina Coa nucifera:. Prajter iUud, quod indioavimns Snn,Vr,-(;.A K- i , ■ , ' quffioam 



NarM, et Arabum Narooil Nereoil Naret n7 T' „'""' f""^'"'"' '• "• s^^-^clenta, appcllatur, nndc Bcngalorum 

 ora Ma abarica aI , A . t T ^' ''^ ^""'"""^ ^^'^" """°''''' ^"'''''^ «' quorundam Braminorum in 



^alultt rlt' ' '^'''r I " """'' ""'"'• "^''"S"'^^ iVa»,-iad„„ ct KohryluM; Cingalice Polgkaka; 



" /.^7 :7i:^ s^''":''."™ "^7^^ '- ^'^'^''' K,,.,uah; ...^ Sinc„,es j7.oU iA, eft arbor) ft eju 



>se. In Malacca, Sumatra, .nsuhs Nicobariis aliisque vicinis NJior .. iV.eoHonge magis vulgarc, quam supra 



^ 



