PALM/E DOMESTIC/E. •. gj 



onrlunt'i-'" h'"'" Tc "' "'' ^■''" '•""'" "^'"^'^ »°"° f^""='- f«"« -><='' q-'i ^'iW > >"- minus 

 SZiC -n- " "'"^ ''" "'•"■' "'^^ """ -^^^ '''^"'-■"»' 1-- -«- <=' ->-« ^- "-"ant 



obducuntur , quo stad.o spad,x majang dicitur. Si succus ex arbore eliciendus est, superior pars spadieis , 

 ubi pr,mum spatba aperitur aut prius, abseinditur, parte ejus infra residua {bagal) modice eontusa. Sueeus 

 e vulnere stillans (1) primo aqua, instar limpida est et rccens potiondm dulcem et refrigcrantcm suppcditat, 

 sed cto lurb.da fit ct saporom gratum stimulantem nanciscitur , quo facto acer et mox acidus esse solct 

 Hoc vino palmeo ad dcstillandum Arrak utuntur ; scdimento ejus , fermenti vice , ad pancm coqucndum - 

 etiam acetum inde paratur , quod egregi* virtutis , si cum oryza cruda (padie) in sole rite fermentat et turn 

 colatur. Arbores, ex quibus fructus coUigendi sunt, non simul boc succo spoliarc licet. In fertili solo si 

 identidem plantis parasiticis et vetustioribus frondibus rite purgatur , ad aitatem sexaginta pluriumve 

 annorum pervenit et qu*vis arbor intervallo mensis et dimidii novem ad duodecim fructus matures pra;bct 

 ex quorum nucleo du» lagena, olei elici possunt; Pra^ter nuelcum , qui plane durus iesie katdpa, dum 

 vero ge atmosus est , kelanibir appellatur , nulla non pars fructus suam babet utilitatem , cui , pro a;tatc 

 vana stmt nomuia. Kalonkong dicuntur nuces erosa;; pemalam nondum matura;; hehantiie minus 

 etiam matuntate provectai; rudjakh juniores, sed quaram nucleus jam edulis. Fructuum novorum qui 

 delapsi , et ovariorum , quK rccens fccundata {hungdl) non unus in mcdicinA est usus , velutl internus 

 cum Cortice Alyxim et aqua detritorum advcrsus diarrhoeas chronicas ; cxternus succi unguenti instar 

 m morbo quodam cutis {Koreng hesaar) aut cum aliis substantiis aromaticis in Arrak eontritis ^d 

 mungenda crura oedematosa, cet. Pcricarpium frtictus maturi {samhokh s. sdhut aut muhang s. mumbang) 

 contunditur , discerpitur et ad naves rcficlendas , vcl ad faces {tali apie) , funcs , tegetes {tiekar - sdbut) ,' 

 pcmciUos parietibus dealbandis, aliaque paranda adbibetur. Ex parle lignosa fructus s. putamine (bdtokh 

 kaldpas. tampurong kaldpa, quamdiu adbuc moUe est tjingkir) flunt cochlearia, pocula, patera;, patella;, 

 alia. Nuclei adbuc mollis, intus magis minusve gclatinosi, fructus immaluri (kalambir) sapor est instar 

 amygdalarum dulcium; hoc aut crude vescunlur, aut ad varies cibos parandos utuntur. Cavitatc ejus 

 continetur circiter lagena aqua; (ajer kaldpa) saporis grate dulcis, sed ubi arbor locis paludosis crescit, 

 ssepe insipidi aut etiam BW«»llici. Hajc potio rcfrigcrans vulgo est notissima, cujus tamen largior usus,' 

 prajsertim corpore calido , valetudini nocet. Modicus ejus usus alvq utilis , organis respirationis tesis 

 expcctorationem sublevat, universe irritabilitatem in morbis inflammatoriis imprimis organorum 

 uropceeticorum lenit, quapropter optimo vulgo succcssu in blcnnorrhojis, dysuriis, aliisque adbibetur. Ut 

 oleum paretur nuclei duri plane maturi sumuntur. Hi corraduntur ae deinde iterum iterumque aqua 

 admiscentur et exprimuntur. Partis residua; {usam) nulla porro est utilitas ; sed emulsio crassa nivca 

 {santan) , qua etiam pro lacte et butyro ad cibos condiendos utuntur , statim coquitur , despumatur et 

 oleum in ca natans toUitur ac leni igne tamdiu coquitur, donee omnes partes aquoste in vaporem abierunt. 

 Oleum purum Cod recens ;ad usus culinarios nulla re eedit oleo olivarum ; sed vetustate facile rancidum 

 fit , quod plcrumque modo ejus parandi trlbuendum. Hoc indigcnse , ut nos butyro et australis Europa; 

 ineolse oleo olivarum, maxime ad condiendos varies cibos ulunlur. Vulgo etiam lueernis infundifur, et 

 comis ornandis aut corpori inungendo floribus odoriferis admiscetur , atque omnino ad multiplices usus 

 oeconomicos ct medicos adbibetur. Pra;ter illas partes fruclificalionis, quas commemoravimus , et spatham, 

 ex qua parvae quaidam faces (upad) et cochlearia sentina; navium exhaurienda) {sudu) fiunt , multie aliiS 



f- 



meniorata originis Javanae, quod facile in multis nominum sequentium aTiorum insulanorum agnoscas. In Madagascaria 

 dicitur fVua-niu; in Bali Niuh s. Njo; in Bima Nioh; in Sawu Kepue oigieju; in Rolti Noh-hu; in Timor Nua-hunf in Solor 

 Tapa-pokang [pohangj ut in superioribus hutiy ku et kepuS est arbor) ; in Bouion LalukM ; in Macassaria KalUhu; in Menado 

 Popo^ in insulis Philippinis Niog s. Njog et in Pampango Nyongoty aut subinde Luhi; in Ternate Igo; in ceteris insulis 

 Moluccis Niwely Niwer, Nuer; in Ceram Nicoera; in era Guinea) Novae inter austrum et occidentem sita circa fluvium Utanata 

 Uteri; ibidem in provincia Lobo Niu s. Owah; ibidem apud eos, qui Onin s. Woni incolunt, Ruroh; in insula Guahan 

 Nidjiu; in Ualan Nu ; in Radack Nidju, Niu et Ni; in Caledonia Nova Nu; in insulis Societatis Tonga et Tahiti Niuh, 



(I) Tuwakh s, Mak s* t4a, s. niena^ in Bengalia toddy^ in India occidentali Siira s, Syra universe dicitur ille liquor, 

 qui ex aliis quoque Palmis epdem modo elicitur. 



