۲,1 ۰ 
ту 
| quamvis hac iis per multos annos uberrimos tulisset fructus. Quod si multorum spes 
irrita fuit ac magna plerumque damna tantam temeritatem sunt secuti, hoc minime 
mirandum. Neque semel accidit, ut pretio Fabarum in foris repente imminuto iidem illi 
| 1 i iti 1 iam, ut аш culturz generi loco 
horti, tantis sumtibus consiti, mox negligerentur, aut etiam, g 
cederent, radicitus exscinderentur. 
Hine tamen minime sequitur р non expedire coloniis nostris, ut cultura Coffe quam 
latissime in iis extendatur. Imo hanc semper precipuam earum coloniarum mercem, 
inprimis Jave atque Sumatre, futuram esse existimo, que longe majori سو‎ copia 
produci possit et cui serende in utráque insulá solum opportunum non deficit. Illud 
autem monitum velim, ut huic culture non nisi qui apti sint agri destinentur, ac minus 
boni potius Oryza, praecipuo illo indigenarum alimento (т), Canná Sacchari (2), utráque 
Gossypii specie, Indico, Herbê Nicotianá, Cortice Cinnamomi, Theá, Cacao, Ligno Jattie, 
Aureliano (Orlean), variis Piperis speciebus, Cardamomo, Curcumá, Galangá, Gambir, 
denique compluribus aliis conserantur plantis, quarum cultura prosperum eventum 
promittere videtur. Sic optimo quidem successu, me inprimis adhortante«magistratus, et 
Cinnamomum Zeylanicum, et meliores Herbæ Nicotianze species іп Java coli ceperunt; 
alia vero › que ex re fore putabam, experimenta, veluti serendi Cinchonam illam, quae 
in foris maxime expetitur, aut аз ат aromaticam › que Americe propria est, nondum 
instituta sunt. 
Quod si hæ merces, quarum major pars, haud aliter ac Coffea ipsa, aliarum propria est 
regionum, novos quasi fontes aperire possunt et prosperitati coloniarum, et mercaturz 
patriz, haud alia ratione multa, que natura pulcerrimis his terris tribuit, eidem consilio 
inservire possunt. Horum autem alia, ob przclaras virtutes , ай usus aut domesticos aut 
medicos in Europa ipsá expetentur, alia commercium inter gentes Indicas augere 
poterunt. In his, ne de aliis dicam, animadversione inprimis digna est Zjankudu s. Ban- 
(1) Нас Oryzæ eulturà promovenda in iis praesertim regionibus, quarum incolis nondum precipuum prebet victum, 
optime quidem horum humanitati consuleretur, si quidem homines ad mitiorem vitam adducere solet, Valet hoc inprimis 
de eulturà Oryzæ , тиге in agris aquà perpetuo irrigatis, quos vulgo campos Sawa dicunt, fieri solet. Hi enim per secula 
eidem culture sufficiunt ; quo fit, ut indigenz ultro in sedes stabiles et in societatem vite jure stabilitam congregentur. 
Itaque Ше gentes Archipelagi Indici, qui majorem partem Oryza vescuntur, humanitate longe superant illos, qui Palmarum 
. medullà sustentantur. Hi enim aut nomadum ritu vitam agunt, aut etiam 
inter se grassantur. His certe nullum majus tribui possit beneficium, 
terris Oryzà conserantur : quo facto ipsi illi barbari 
latim ай mitiorem vitze rationem adducerentur et m. 
hominum carnibus vescentes cede ac веуша 
quam si agri , eà quà diximus ratione irrigati, in eorum 
› quos nunc пеш rapacissimarum ferarum instar extimescunt , pau- 
am et in insulis Philippinis et in compluribus Sinz partibus vulgo coli 
спа ejus copia facillimo negotio arcessi ac brevi tempore dispergi possit. At simul 
illud, quod incredibili copià e Palmi 7 T 
Linn.) et maxime ех Aren (Saguerus saccharifer Nos.) 2 5 орн er ا‎ 
colligitur, partibus mucilagineis aliisque accreti it i it, ut 
Sacchar: АА к i { à q ccretis ita purgari possit, w 
ari e Canna instar in erystallos verti et peregre exportari possit, Quantum ego scio, nulla adhuc ejusmodi experimenta 
; maximum profecto illinc culture: 
