10 RUMPHIA. 
depingenda curarem. Hic enim per triginta annos domum et fortunarum sedem REL venerandus : 
Ruuenms, postquam lumine oculorum captus erat : quem morbum partim nimia inyestigationum 
assiduitate, partim ex crebris excursibus , quos in illo litore suscipere solebat, contraxerat. Hoc enim 
candidissimà arena constat ac subinde rupibus calcariis cingitur, quibus repercussi solis radii oculorum 
aciem vehementer afficiunt et fere obeccant. Sed Rumemum ne tanta quidem calamitas, quae alios. 
plerosque, ut reliquum vite spatium in otio degerent, invitatura fuisset, opprimere valuit. Neque sane 
ille otiosus fuit, qui cum rebus publicis gravissimis haud inutilem: operam navare pergeret, studiose 
inprimis illud agebat, ut ingentem animadversionum thesaurum , quem per septemdecim annos, prius 
quami oculis captus erat, in illo horto rerum pulcritudine et varietate insigni collegerat, immortali 
operi suo in ordinem redigeret, ut que latine conscripserat belgice verteret, eo quidem consilio, quod 
in Prefatione вий ipse indicavit, « ut quisque in Indià degens aliquam ad cognoscendas plantarum 
» vires et usum et inde ad morbos curandos redundantem hauriret utilitatem » — denique ut librum 
noyo studiorum atque experientie ornaret fructu et summá diligentià emendaret. Nec vero hoc uno 
cæcitatis malo conflictatus est; sed fortasse nemo in labore suo, qui hoc ipso fiebat gravior, plura 
habuit adversa quam Вомрншв noster, ut diserte monuit Vir Cl. Нехѕсне, Capite tertio ejus Vote. 
Fuerunt sane, ac leti id agnoscimus, nonnulli e Prefectis illarum regionum, qui viri, tanto 
historiz naturalis ас maxime scientie amabilis studio flagrantis, admiratione tenerentur neque eum 
quovis auxilio, ut opus absolveret, adjuvare recusarent; sed alii, qui imperium postea tenebant, 
minus propenså in eum voluntate fuerunt et tantum non omne subsidium ei denegarunt. Ad hoc 
homines illic conquirere delineandis figuris, quibus adhuc carebat, idoneos, res haud parum erat 
difficilis. Нис accedebat domestica clades, coco seni eo gravior, quo carioribus eå vite sociis privabatur. 
Terre motu; qui 17 die Februarii. anni 1674 Amboinam vicinasque insulas crudeliter vexabat zedes 
ejus corruerunt ; quarum ruina Susanna: uxor.cum duabus filiolis oppressz interierunt. Ac ferme 13 
post annis alia eum ах calamitas, dimidià parte oppidi incendio deletà, quo ejus etiam domus 
conflagravit; quod malum eo tristius fuit, quod magna pars eorum, que scripserat aut collegerat, 
multe etiam figure Herbario Amboinensi inserenda, simul interierunt. Qui; tot malis non afflictus, 
de opere perficiendo non desperavit, sed eo majori ardore illud denuo aggressus est et usque ad 
extremum spiritum novis doctrine fructibus ac multis etiam plantis ei antea incognitis ornavit et 
locupletavit, — per deos immortales! ille vir dignus est, cujus ardentem disciplinarum amorem et 
studii constantiam admirabundi suspiciamus! In Rumpuio quanta hee fuerint et quam nunquam satis 
predicanda, ostendit ipsius Prefatio ad sex postrema Operis Capita anno 1695 exeunte scripta : 
« Hunc librum, «ait,» dum conscribebam et ad. finem perduxi, qusedam mihi innotuerunt plante., 
» antea incognito , aut ex aliis regionibus recens allate, quas singulari libro, cui Auctuario nomen 
» erit, reservo et aliquot annos retinere in animo est, quoad nihil niemoriá dignum nancisci potero (1). » 
Atque hoc adeo scriptorum ejus botanicorum complementum brevi post mortem in patriam. missum 
esse videtur. Нес sola labori ejus finem imponere potuit. Accidit autem d. 13 Junii anni 1702, cum 
» sole aut sub ejus occasum , pateat prospectus, quo sepe mane cum summa voluptate ita delectatus sum, ut nisi domum 
» meam, at certe umbraculum illic habere cuperem. » 
(1) Hane eum fidem præstitisse ‚ mihi compertum est , inspecto codice illo, eui Auctuario nomen esse supra dictum est. 
Plerasque figuras ei adjunctas delinearünt Рипльроз van Ехск et Prerer:oe Ruyter, nonnullas Вонени filius Рао Avaustus 
اه‎ Jonannes Носввоом, qui singulis fere figuris a se factis nomen quisque suum et Prerer DE Ruyrer aliquoties etiam diem, 
adscripserunt, v. gr. Zingulong Auct. р. 54 tab. 33. f. 1: d. 80 Novembris 1696, Papaja utan 1. p. 149. tab. 58. fig. 1. 
4.5 Julii 1697 factum. Hee ideo retuli, ut Вомритом со adhuc tempore in scriptis botanicis redigendis atque augendi 
occupatum fuisse ostenderem ; id quod et aliunde ex eodem codice apparet, v. c. e descriptione Aloés vivipare Linn. ۰ 
p. 278. tab. 94., in quà eam anno 1697 in colle іп Batou Gantong repertam esse legimus. Sed et anno 1699 idem adhuc 
agebat venerandus senex ; si quidem in ultima pagina ductuarii, que numero est 935, qued ‘Capiti quinquag nono 
libri undecimi ad descriptionem Sargassi pelagii s. potius Шогев Herb. Amb. VI. р. 188. tab. 76. fig. 2. addenda inveni, 
quibus, preter figuram modo citatam , non usus est’ Burwannts У. Cel. Eo loco hee leguntur ; « hoc Capite Sancassux 
» descripsi , quemadmodum illud ех compluribus scriptoribus: cognoveram. Exinde exemplum ejus siccatum e patria 0 
» me missum est, eujus brevem Вано descriptionem conscribam et ex quo figura adjuncta expressa est. » Hinc igitur errasse 
У. Cl. Ретіт-Тноглвв, qui Комьшом jam anno 1693 mortuum esse narrat, facile perspicitur, id quod jam literis ab eo et filio 
d. 19 Septembris anni 1699 ad Præsides Societatis Mercaturee Indice missis, quas primo hujus Libri volumine descripsimus, 
abunde constabat. , 
