RUMPHIA. 15 
v. с. fieri solet, ut indigene domus ligno et presertim calamo Bambusarüm structas lapideis præfe- 
rant, que sane habitantibus و‎ ob crebros terre motus, quibus hee pars Jave, montibus ignivomis 
referta, obnoxia est, majus minitantur periculum. Sic et vetus Sundanorum religio ab imaginum 
representatione ac cultu maxime videtur abhorruisse. Id adeo indicare videtur summa simplicitas 
sepulcrorum, que Regibus Principibusque suis constituerunt, quos tamen et vivos magnopere colebant, 
et mortuos vel divinis honoribus prosequi solebant. Hac tamen sepulera, quorum eadem veneratio 
inter hodiernos Javanos remansit, semper fere locis remotissimis et vel in summis montium cacumi- 
nibus (1) reperiuntur neque ША alid re, quam lapidibus quibusdam sursum erectis, sine sculpturis 
aut elogiis, sunt conspicua. Quin rudes ille atque informes hominum aut animalium figure lapide 
excise, que passim in interioribus Jave occidentalis Provinciis inveniuntur, aut ad antiquiorem 
ztatem, cujus plane obliterata est memoria, sunt rejiciende, quod mutilata earum conditio videtur 
indicare, aut sect cujusdam minus late disperse, neque vero vulgaris gentium religionis monumenta 
sunt habenda, quorum adeo raritas hinc facillime explicari possit. 
Fragilis Бас et caduca materies, quà Sundanos ab antiquissimis inde temporibus ad domus et 
edificia publica usos esse diximus, causa est , cur frustra reliquias pristinarum hujus gentis sedium 
queramus. Quamvis enim magnificentissime et vastissime fuerint ille urbes ac Regie domus و‎ quarum 
adhuc fama carminibus Wayangorum celebratur , nihilominus a terre superficie evanuerunt, neque 
ullum earum superest vestigium , non magis quam urbis Padjajarane illius in historia Sundanorum 
celeberrimz, que tandem eidem fato succubuit (2). Una tantum arbor ingentis magnitudinis, cujus 
frondes quam late explicantur et jam illo tempore, quo urbs Padjajaran adhuc florebat, aulam Regiam 
sive Alun-alun obumbrabat, ruine regni superfuit et vim temporis cuncta vastantis adhuc contemsit. 
Нес ut olim (3), sic nune quoque summá ab indigenis colitur veneratione, фиг eo major est, quod 
quzdam illic antiquitates sub tecto sunt posite , quorum magnam in preces, qua illo loco fiunt, vim 
esse vulgaris fert opinio. Itaque loci sanctitas ingentem hominum frequentiam allicere solet, qui preces 
suas exauditum iri sperant, nec facile monticola, sive Orang-gunung, quum merces cujuscunque 
generis ad forum vicinum, sive ita dictum Bazaar , Bogoriam portat, illic. pretergreditur , nisi prius 
deorum numen piis votis, ut sibi propitium redderet , invocarit. Sacerdotes quidam Muhametici , juxta 
sacram arborem habitantes, quibus rerum sacrarum custodia est commissa et vulgi superstitio haud 
contemnendum quaestum prebet, lapidem, qui ibi servatur et notis quibusdam est inscriptus, unde loco 
nomen Batu-tulies (a batu, quod lapidem, et tulies , quod scriptum significat), ex Arabiá allatum esse 
(1) Ejusmodi вершега Sundanis Kramat dicuntur. Unum ex his in summo vertice montis Salak, fere 6,000 pedibus supra 
maris æquor, conspicitur, quo loco sylva excisa est et ingens numerus lapidum varie magnitudinis atque forme sine ullo 
ordine erectus. Нас autem sepulcra cum illis, quae apud Badhuis in interiori Provincia Bantam visuntur, quique alio loco 
descripsi, conveniunt, sed massa lapidum ex parte ambitu major est. (Vid. Ephemerides Hertha für E'rd-V ólker und Staaten- 
kunde 1825, p. 284.) 
(2) Hane urbem , seculo ere nostra decimo quinto exeunte , itaque brevi ante priinum Lusitanorum in Javam adventum و‎ | 
evertit Hassan Орех, qui, quum jam aliquamdiu summo studio et successu incolas regionum septentrionalium Bantamen- 
sium ad Corani doctrinam compulisset, a patre Secu Movrawa (qui usitatius Susuhunan Gunung Jattie appellatur) Regno 
Bantamensi nomine Sultan priefectus erat, cum hic, religione Prophete in Zji-ribun (Cheribon) vulgo propagatà, primus 
illic Sultan factus esset. Annus, quo, Padjajaran sub ultimo Rege Рвавов Seva, quem alii Prabow Sielie Vangie appellant, 
eversà , universa simul Java ad religionem Muhameticam se convertit , vulgo 1480 p. C. fuisse dicitur Вос autem duodecim 
quindecimve post annis demum accidisse, satis constat. Ut vero jam antea Regnum Мадара атит in Oriente Тау, 
religione Muhametica inducta, penitus subversum et in complura minora Regna solutum fuerat, ita et in Occidente hujus 
insule , ob easdem plane causas, Sundanorum imperium virtute apostolorum Muhameticorum in tria Regna Cheribonense , 
Bantamense et Jacatranum videmus divisum. 
(3) Ejusmodi Ficus, que incredibili vigore ас densissimà umbra insignes sunt, illi etiam hujus Archipelagi incole, 
ہے‎ 
quibus nulla unquam cum populis, qui terram continentem Indie inhabitant, aliisve insulanis, qui Br rum reli- 
gionem sunt amplexi, intercessit necessitudo, ab omni inde tempore summa coluerunt religione. Has énim ab animis 
eorum, qui vità excesserint, habitari vulgo creditum est. Itaque non mirandum, magnam adhuc arborum earum in 8 
esse venerationem, qu non solum ante aulam Regum sive Kraton , et Principum sive Dalam, sed omnino locis publicis 
atque in уісіпій sepulcrorum mira pulcritudine conspici solent. Hac enim insula pristinam humanitatem, quà ante alias 
floruit, maxime Brachmanis continentis Indie acceptam refert. His autem, ut vulgo notum est, arbor Asvattha sive 
Banyan , que ipsa Fici est species, sacra habetur, id quod nomen ipsum Asvattha, e vocabulo Sanscritico ВЛадагай , quod 
sedem deorum significat, corruptum, indicat. In India, ubi ille arbores , ob gratissimam umbram, ubivis juxta vias et locis 
publicis conseruntur, prope illas parva sacella, quie Pagode dicuntur, a sacerdotibus constituuntur, in quibus deorum 
imagines exponi solent. 
