196 ; RUMPHIA. 
prospexerat, continuis regulorum inter se bellis vastata jacebat, ut adeo conditione miserrimi populi 
nihil incertius esse posset. Quod Java nune est, dexter oculus et lumen omnium coloniarum Euro- 
peorum, hoc Summi Numinis auspiciis soli majorum сиге debet. Hee апа, quibus antea plane 
carebat, importavit vegetabilia , quorum cultura ut ærario publico et, auct mereaturá, omnino toti 
patria ingentes przbuit utilitates, ita etiam ipsorum incolarum sortem meliorem reddidit. Id quidem 
accidit парома сонига fabarum arabicarum , arundinis sacchari, plante Indigofera ас, recentiori 
etiam etate , arboris Cinnamomi ex Zeylania , arbusti Thee ex Sina, Cacti qui coccum gignit, Негро 
Nicotiané generosioris, aliorumque vegetabilium. Itaque semel excitato hoc indigenarum studio 
promovendæ atque amplificandæ agriculturæ, quå tantopere emendata est ipsorum conditio, nulla 
аһа re, preterquam aliquá imperantium exhortatione, opus erit, ut etiam ad Palmam Sagueri 
colendam impellantur. Hac autem optime veteres et jam relicte plantationes fabarum arabicarum in 
regionibus montanis consererentur ; in aliis vero in locum earum arborum , que et ventos vehemen- 
tiores arcent, et teneras adhuc stirpes a nimio solis ardore defendunt (1), adultis jam arboribus paulatim 
he Palma succedere possent, que, ubi temporis spatio succrevissent et ipsa coffee plantatio fabis 
colligendis inutilis facta esset, varias continuo utilitates , praesertim saccharo ex dulci nectare parando , 
cultori. preberent. Hic enim liquor, quem Sagwerus per multos menses continuos e Spadicibus 
abscissis stillat, quasi saccharum liquidum partibus mucilaginosis intermixtum est habendus; ab 
indigenis autem eodem plerumque loco, quo gignitur, ad consistentiam syrupi crassi coquitur ac 
deinde. in vasa rotunda et plana effunditur, in quibus mox congelascit, materiem saccharinam 
duleissimam coloris magis minusve. flavi lutescentis relinquens. Hoc saccharum quum ob partes 
alienas ipsi admixtas humorem alliciat et propterea fermentationi cuidam facile obnoxium sit, qua 
foris Europeis inutile redditur, omnis ejus usus, exceptà ей parte, que parando potionem illam, 
que nomine Arrak vulgo nota est, inservit, iis tantum locis, quibus Saguerus gignitur. cireumscribitur. 
Illic autem, ex. gr. in Jaya, saccharum palmeum, quod cum ex Saguero, tum ex Borasso ۵ 
Талх. colligitur, et ut a saccharo arundinaceo sive Gula tebu distinguatur, Gula d'Java, i. е. saccha- 
rum Javanum dicitur, quamvis plurimum eo utantur indigene, tam vili tamen pretio venit, ut jure 
quis objiciat nobis, ipsam naturam satis magnam ejus copiam genuisse atque adeo culturam hujus 
Palme plane supervacuam videri. At si nos eam , tanquam coloniis nostris Indicis utilissimam , commen- 
damus, cum presertim nullos fere sumtus requirat, hoc maxime inducimur, quod cuncta ea, que 
Saguerus tanta copià gignit, et precipue saccharum ejus foris Europzis non minus idoneas merces 
putamus, quarum exportatio novos in coloniis fontes prosperitatis aperire et insigne mercature incre- 
mentum afferre possit. Ut illud saccharum exportationi idoneum redderetur, alia quidem parandi ejus 
ratio necessaria foret, quam quà adhuc ab omni inde memoria usi sunt indigenz, quibus scilicet 
nunquam venit in mentem inquirere in causas proprias, cur saccharum palmeum corruptele sit 
obnoxium. Nimirum, ut supra diximus , haec nulla alia est, quam principium illud gummosum , quod 
vel carbone animali, vel айй quacunque materiá , quales Chemia complures suppeditat , facile secerni 
posset : quo facto, saccharum illud arundinaceo nulla re foret inferior. Quantum vero inde sacchari 
in coloniis Indicis nostris producti fieret incrementum , is modo intelliget, qui experientià doctus 
noverit, quam immensa sit copia sacchari fluidi , que ех Раша ША colligitur. 
SAGUERUS коирн. 
Worms. 20 Verhand. Batav. Genootsch. (1779) I. p. 549. — Вохв. Flor. Ind. III. p. 626. 
Areng Lasur. Mém. de la Classe des scienc. mathém. et phys. de l'Inst. ГУ. p. 209. — Pom. Enc. bot. 
Suppl. I. р. 441. — Marr. Palm. Fam. et Gen. Progr. p. 95. XLVII. 
Gomutus Ser. Anl. zur Kenntn. der Gew. IT. p. 198. —Sm. Syst. Veg. IT. p. 565. № 1996 ۰ 
Gen. pl. IT. p. 450. Мо 2222. : 
Arenga Еко. Gen. Plant. p. 248. № 1754. —Manr. Gen. et Sp. Palm. p. 191. 
(1) Arbores hujus generis , que certis intervallis. inter frutices Coffee seruntur, precipue sunt Erythrina indica Lam. 
(Dadap indigenarum) et Bombax pentandrum Linn. (Kapok); in Java autem compluribus locis humilioribus in primis 
Musa paradisiaca Linn. ei rei inservit. 
