XXII. 
DE GENERE SAGO. 
Palmarum illam Classem , Archipelago Indico propriam , quarum praecipuum emolumentum , quod 
inde peti aut percipi queat, copiosa farina est, Ruxemu éxemplum secuti, nos quoque peculiari 
Capite accuratius explorare constituimus. Jure autem J. Burmannus V. Cl., observatione Capiti decimo 
septimo Herbarii Amboinensis ad calcem addità, pag. 78, animadvertit : « Varie sunt Palme, que 
» farinam ae panem subministrant, nulle vero que tanta quantitate ac prastantià illam veram Sagu 
» dictam exhibent, ас Ша, que a Rumrmo hic descripta occurrit. A pluribus huc usque auctoribus 
» famosa illa Hort. Malab. Tovva-Panna » (que genuina Cycas circinalis Linn. )» pro vera fariniferá 
» seu Saguiferá Palma fuit habita , uti illud constat ex Sam. Dare Pharmacol., pag. 296 её 297, Breynio, 
» aliisque auctoribus , neutiquam vero hanc esse genuinam Palmam , que farinam Sagu dictam prebet, 
» jam olim optime adnotavit Joan. Comer. in notis ad Tovpa-Panna Hort. Malab. III. pag. 14. » Hinc 
tamen non sequitur, non et e trunco Cycadis circinalis Lin. et aliarum Specierum Cycadis ejusmodi 
colligi posse alimentum , quod eo minus dubitandum est, cum ex structurá trunci horum vegetabi- 
lium satis appareat , texturá cellulari similiter copiam magnorum globulorum amyli contineri et fructus 
in primis maxime sint idonei , ex quibus maceratione farina colligatur. Neque tamen assentiri possumus 
Gavoicuavp V. Cl., qui de Cycade circinali Тамм. gravissimas edidit observationes (conf. Fnzvcmer, 
Voyage autour du monde , partie Botanique, p. 452 — 441), usum hujus arboris alimenti gratia tam 
vulgarem esse apud incolas Zone zquinoctialis, quam perhibet. Hoc licet verum sit de regionibus , 
que ab /Equatore jam longius absunt, veluti de Carolinis, Mariannis et ex parte etiam de Philippinis : 
— haud ita de illis, quibus, favente intensiori celi calore aliisque rebus. vegetationi peropportunis , 
cum Cycadem illam forma longe magis luxurianti , tum vero aliud arborum genus largita est natura, 
quibus tanta prestantissimi alimenti copia continetur, ut pre Шо, Cycadis circinalis Linn. illud fere non 
curent incole, cum presertim multo difficiliori negotio ex hâc planta extrahatur. Nam non solum 
longe compactior est truncus Cycadis, sed etiam amylum, quod ей multo minori copia (1), quam 
Palma Sagi continetur, quo principium quoddam acre et perniciosissimum semoveri ас perverti queat, 
diutius macerandum est et sepissime eluendum, ne valetudini noceat. Neque igitur compertum 
habemus, farine quoddam genus vel in insulis Sundanis, vel in Chersoneso Indicá ex Cycade circinali 
(1) Desunt accurate tradita, quanta sit amyli copia, quam truncus Cycadis cireinalis Linn. ferat. Exiguam vero esse, si 
cum genuinà Palma Sagi compares, hinc jam intelligitur, quod Gavorcuaun V. Cl. 1. c. p. 436 fructus ejus feraciores 
existimat, quam partem trunci medullarem. Profecto et in nucleo Palme Sagi haud minor amyli copia est reposita., et 
quamquam singule Palme ingentem fructuum numeru 
m ferant, hi tamen ab indigenis ad farinam colligendam plane ` 
negliguntur, і 
cum tanta sit medulla caudicis feracitas ; tamque facilis farinæ ex ей extractio. 
