65 



leriiggebrachl , van waar zij was uitgegaan. Eene doode «stof' 

 blijft daarbij geheel buiten spel. Dat, om maar iets te noe- 

 men, de warmte eene waarnemingswijze , en niet zooals men 

 vroeger in materialistischen zin aannam, eene afzonderlijke 

 >'Stof" is, wordt door eene eenvoudige proef bewezen: een 

 in zuurstof verbrand stuk metaal is na de verbranding pre- 

 cies tot hetzelfde bedrag zwaarder geworden als de zuurstof 

 aan gewicht verloren heeft; het heeft zich dus alleen verbon- 

 den met het gas , en niet nog verder bijvoorbeeld met eene 

 «warmtestof." 



Grove heeft eene interessante, door Dr. Carl du Prel in 

 diens wEntwicklungsgeschichte des Weltalls" medegedeelde, 

 proef verzonnen , om de algemeene verwantschap der natuur- 

 krachten te verduidelijken, waarbij tevens blijkt, dat alleen 

 de toepasselijke omstandigheden noodig zijn, opdat een zelfde 

 vorm van arbeidsvermogen gelijktijdig in alle overige vormen 

 worde omgezet. Het experiment is zoo leerrijk, dat het iedere 

 verdere bespreking van het thema ontbeerlijk maakt, waarom 

 het geoorloofd zij , het hier aan te halen. 



Eene geprepareerde daguerrotype-plaat , zoo lees ik, wordt 

 in een met water gevulden bak gelegd, welks eene zijde uit 

 een glazen wand bestaat, maar door eene schuif gesloten is^ 

 Tusschen dezen glazen wand en de plaat bevindt zich tralie- 

 vormig vlechtwerk van zilverdraad, en de plaat is met het 

 eens einde der umwindingen van een galvanometer , het draad- 

 werk met het eene uiteinde eener spiraal van Bréguet ver-' 

 bonden. Deze laatste is een sierlijk instrument, bestaande uit 

 twee tot eene spiraal gevormde saamgesoldeerde metalen, wier 

 ongelijke uitzetting de geringste temperatuurwisseling merkbaar 

 maakt. Eindelijk verbindt een draad de beide andere einden 

 des galvanometers en der spiraal. De naalden zijn op nul ge- 

 plaatst. Zoodra men nu een lichtstraal, zij het daglicht of 

 hydro-oxygeenlicht door het oplichten der schuif op de plaat 

 laat vallen , worden de naalden terstond tot afwijking gebracht. 

 Men krijgt op die wijze uit het licht als aanvankelijken waar- 

 Ij 



