69 



Juist de physiologische zielkunde onzer dagen moet zich ge- 

 drongen voelen , op de volgende wijze te concliideeren : vy^an- 

 neer het geheele leven der organismen uitwendig beschouwd in 

 moleculaire mechanica bestaat, en toch in ons bewustzijn een 

 doelbeoogend denken aan deze mechanica beantwoordt, dan moet 

 deze in de groole hersenen ook voor het bewustzijn aan het 

 licht tredende finaliteit reeds van den beginne in alle functie 

 van ganglioncellen vervat zijn , al komt zij ook niet allerwege 

 tot bewustzijn. Want nergens kan er ooit ofle immer iets aan 

 het licht komen, dan hetgeen implicite reeds voorhanden is. 

 Juist de materialistisch gezinde physioloog, die het bewuste 

 denken als een blootelijk passieven spiegel der uitwendige gebeur- 

 tenissen beschouwt , bezit in het geheel geene logische aan- 

 leiding om de onloochenbaar in het bewuste denken aan het 

 licht tredende finaliteit anders dan door eene overeenkomstige 

 functie in de moleculaire mechanica der zenuwen te verklaren. 

 De Cartesiaansche leer, dat de dieren wandelende automaten 

 zijn, welke ons alleen met den schijn van zielsleven bedriegen, 

 wordt in onzen tijd door elk mensch met gevoel als eene 

 kortweg stuitende afdwaling beschouwd; hoe lang zal het nog 

 duren, tot onze moderne natuurgeleerden zich beslist van het 

 niet minder stuitende vooroordeel bevrijden , dat buiten het 

 dierlijk bewustzijn de geheele Natuur een doelloos gewarrel 

 van blinde en gevoellooze atomen is? 



Men ziet, dat wij bij grondig doordenken gedrongen worden , 

 ons de Natuur te denken als met intelligentie doorweven. Zonder 

 het aannemen van een bovenzinnelijkeii , intuitief-construc- 

 tieven factor komt men althans in de levensleer niet uit. 



Dit wordt ook door vele natuurvorscbers luide genoeg ver- 

 kondigd. Freü. Barnard, voorzitter van het Amerikaansch 

 Genootschap tot Bevordering der Wetenschap , uitte zich reeds 

 in 1868 in dezen geest in eene door hem ie Chicago ^ehoudene 

 openingsrede. » Zekerlijk," zeide hij, «behoeven wij iets meer 

 »dan de bloote samenkomst van stofle?i onder den invloed der 

 »zon, om de werking der organische functiën voort te brengen. 



