70 



«Wanneer het levensbeginsel niet in de plant voorhanden is, 

 «heeft de operatie niet plaats. Het koolzuur kan er zijn, hel 

 «vegetabilisch weefsel kan voorhanden wezen, en toch kunnen 

 'Kle zonnestralen immer ende immer er omheen spelen, zonder 

 »de geringste uitwerking voort te brengen. Het » levensbeginsel" 

 «is dus het iets, dat de planten doet groeien. Ik wil het geen kracht 

 «noemen, — de uitdrukking «levenskracht" houd ik voor ver- 

 «keerd — wijl er niets geschiedt, waarvoor wij niet andere 

 «krachten van gelijke waarde hebben; maar ik zeg, wat het 

 «ook moge zijn, dat deszelfs tegenwoordigheid noodzakelijk is 

 «tot uitvoering van den arbeid, en dat in zijne afwezigheid het 

 «werk niet verricht wordt. Meer nog: ik beweer, dat niet 

 «alleen de krachten, die gedurende het leven der planten hun 

 «groei bewerken, niet toereikend zijn om dien groei te bewerken 

 «nadat het leven heeft opgehouden, maar dat geene vereeniging 

 «van krachten, of invloeden, of stoifen, die de kennis des nien- 

 «schen vermag te zamen te brengen, ooit ofte immer ook slechts 

 «een enkel blad der eenvoudigste plant, een enkelen halm der 

 «geringste grassoort zal te voorschijn brengen, waarvan toch 

 «de Natuur onder den invloed van het levensbeginsel eiken zomer 

 «millioenen en millioenen doet ontstaan. (^) 



In overeenkomstigen zin liet zich prof. Tyindall uil op de 

 vergadering van Britsche natuuronderzoekers in de maand 

 Augustus van hetzelfde jaar. «In de bewering," zoo zeide 

 deze groote geleerde, «dat de groei des lichaams mechanisch 

 «plaats heeft en het denken zooals het door ons wordt uit- 

 «geoefend, in de physische krachten der hersenen zijn correlaat 

 «heeft, is geloof ik het standpunt van den materialist zoo ver 

 «gegrond als een zoodanig standpunt in het algemeen houdbaar 

 «is. Ik geloof, dat de materialist ten slotte in staat zal zijn, 

 «deze stelHng tegen eiken aanval te handhaven, maar ik geloof 



(1) Fr. Barnard, »Die neuereii Fortschrittcder Wissenschatten". Deutsch 

 von G. A. Klödex. Berlijn, Weidmann. Geciteerd door L. B. IIellenbach, 

 in «die Vorurteile der Menschheit," 3^ dl., 1'^ nitg. 1880, blz. 107. 



