71 



»niet, dat hij bij de tegenwoordige inrichting des meiischelijken 

 '>geestes verder dan deze bewering vermag te gaan. Ik geloof 

 »niet, dat hij gerechtigd is te zeggen, dat zijne molékelgroe- 

 »peeringen en molékelbe wegingen alles verklaren. In waarheid 

 «verklaren zij niets. Het uiterste wat hij beweren kan, is 

 »de associatie van twee reeksen van verschijnselen, aangaande 

 »wier wezenlijken band van vereeniging hij in volslagen onwe- 

 )>tendheid verkeert. Het probleem der verbinding van lichaam 

 »en ziel is even onoplosbaar in zijne moderne gedaante als het 

 »in de voorwetenschappelijke eeuwen geweest is. Men weet , dat 

 «phosphor een bestanddeel der menschelijke hersenen is, en een 

 ))Stout schrijver heeft in zijn snijdend Duilsch gezegd; »Zonder 

 )>»phosphor geen gedachte." Dat moge nu al dan niet het geval 

 «zijn; maar zelfs al wisten wij dat dit het geval is, dan zoude 

 »toch dit weten onze duisternis niet verlichten. Aan beide zijden 

 »der den materialist hier aangewezen zone is hij in gelijke mate 

 «hulpeloos. Wanneer men hem vraagt: van waar deze stof 

 «waarvan we gesproken hebben ; wie of wat heeft ze in molékels 

 «verdeeld; wie of wat heeft ze in de noodzakelijkheid gebracht, 

 «organische vormen tot stand te brengen? dan heeft hij geen 

 «antwoord. Maar wanneer de materialist ten einde raad is en 

 «de natuurwetenschap stom blijft, wie is dan nog verder ge- 

 «rechtigd te antwoorden?" (') 



Nog beslister uit zich de beroemde Engelsche physioloog 

 HüXLEY. «Wanneer de materialisten," zoo zegt hij, «de 

 «grenzen van hun gebied overschrijden, en er van beginnen te 

 «spreken, dat er in het Heelal verder niets bestaat dan Stof en 

 «Kracht en Natuurwetten, dan weiger ik met hen mede ie gaan. 

 «Stof en Kracht zi]n , zoover wij weten, niets dan namen voor 

 «zekere vormen des bewustzijns. En zoo is het eene onbestrijd- 

 «bare waarheid, dat wat wij de stofTelijke wereld noemen , ons 

 «slechts bekend wordt in de vormen der gedachten wereld. Zooals 



(1) Geciteerd door Dr. Carl du Prel. »Der gesunde Menschenverstand vor 

 den Problemen der Wissenschaft," Berlijn 1872, blz. 38-39. 



