n 



Descartes zegt, is onze kennis des geesles inneiiijker on ge- 

 wisser dan onze kennis des lichaams." (') 



Ook in Frankrijk gaan overeenkomstige stemmen op. Iii 

 het Bulletin Scientifique voor Juni 1886 zegt Dr. Paul Hallez: 

 «C'est par un phénomène de même ordre que nous revoyons, 

 »par la mémoire, des objets qui ne soni pas devant nos yeux. 

 »Tout cela semble démontrer que la substance vivante est d'une 

 «essence spéciale, et que si elle est soumise aux lois physico- 

 «chimiques, elle n'en a pas moins des qualités très-particulières : 

 »une spontanéité, une impressionabilité et une malléabilité que 

 »nous ne voyons pas dans Ie monde minéral. Il y a an fond 

 »de toutes les questions de biologie quelque cliose d'insaisissable , 

 »qui recule a mesure que nous avancons, que nous évitons 

 «toujours , qui se représente sans cesse , et sur quoi nous finissons 

 »tót ou tard par buter ; c'est Téternel : quare opium facit dormireJ' 



De typische, philosophie-negeerende slotwending van den 

 overigens zoo verdienstelijken Tyndall latende voor hetgeen zij 

 is, constateer ik dat door naturahstische woordvoerders zelve 

 de noodzakelijkheid om een metaphysischen grondslag des levens 

 te erkennen, meer of min beslist wordt ingezien. De Natuur 

 werkt dan ook met eene voornamelijk aan de organismen zoo 

 zeer in de oogen springende planmatigheid , dat men met de 

 blinde natuurkrachten van een eenzijdig opgevat mechanistisch 

 naturalisme in het geheel niet toekomt. «Ieder wezen", zegt 

 ScHOPENHAUER , »ontsteekt aan een ander van zijns gelijken de 

 «levensvonk , om zich dan voor onze oogen op te bouwen , 

 «waartoe het de stof van buiten, vormen beweging daarentegen 

 »uit zich zelf neemt; hetgeen men wasdom eïi ontwikkeling 

 «noemt. Zoo staat ook empirisch ieder wezen als zijn eigen 

 »werk voor ons. Maar men verstaat de taal der Natuur niet , 

 Domdat zij te eenvoudig is". {^) «Ieder organisme", voegt 



(*) Geciteerd door Dr. Cari, du Prel in diens «Philosophie der Mystik," 

 1885, blz. 13. 



('^) Arthur Schopenhauer's sammlliclu'. Worke. iiitg. 1877, 4'l)ajid. 'Ueher 

 den Willen in der Natur", blz. 58. 



