74 



krachten, wetten en omstandigheden, de verschijnselen des 

 levens te verklaren , — dat is niet het gevoelen van philosophen 

 alléén, maar gezaghebbende stemmen onder de naturalisten zijn 

 van dezelfde meening ; uit eigen boezem is in den laatsten tijd 

 de natuurwetenschap herhaaldelijk gewaarschuwd, hare verkla- 

 ringsbeginselen niet uil te willen breiden tot, en toepassen op, 

 verschijnselen en hunne oorzaken, welke zij niet omvatten kunnen. 

 Dat men overigens bij zijne onderzoekingen te werk gaat alsof 

 op den duur alles onder schematisch- wiskundige formules zal 

 kunnen worden gebracht, is een deugdelijk richtsnoer van na- 

 tuurwetenschappelijk onderzoek , dat met eene overeenkomstige 

 stelhge bewering in geen noodzakelijk verband staat. 



Ontwijfelbaar moet het blijven voor ieder doordenkend 

 mensch, dat in de betrekkelijke en collectieve eenheid van een 

 organisme de zoogenaamde stofwisseling volgens een vaststaand 

 en voorgeteekend , niet blind-werktuiglijk, plan plaats heeft. 

 Dat plan bepaalt onder anderen de verhoudingen der uitwendige 

 afmetingen , welke door de ontwikkeling der deelen niet wordt 

 overschreden. De aanwezigheid eener ideëele voorteekening der 

 verlioudingen in de deelen van een organisme zal nooit bij 

 eenige bezinning kunnen geloochend worden. Een der treffendste 

 bewijzen voor de stelHng , dat het organisch leven meer is dan 

 enkel werking van blinde krachten , ligt hierin, dat deze krach- 

 ten in de anorganische wereld, waar zij aan zich zelve zijn 

 overgelaten, zich op geheel andere wijze onderling verbinden 

 dan in de organismen. Door de afTiniteitsverhoudingen, waarin 

 de physische krachten in de anorganische wereld tot elkander 

 geraken , wordt naar een toestand van evenwicht gestreefd , 

 waarbij de chemische krachten steeds zoo duurzaam mogelijke 

 verbindingen aangaan. Zwakkere verbindingen worden opgelost 

 en de sterkere treden ervoor in de plaats. In het organisch 

 leven ziet men het tegendeel gebeuren ; in de plaats van het 

 physisch streven naar een toestand van evenwicht, volgens 

 hetwelk ieder lichaam de laagste plaats op de verbindings-scala 

 trachl te bereiken , treedt in de organismen veelvuldige opstijging 



