»(loor een spel van natuurkrachten, die toevallig zijn (e zamen 

 »gekonien on de elementen tol een luiis hebhen geordend: wijl 

 »imniers zijne deelen uit deze elementen bestaan, elementen 

 )>die door de cliemische allinileit worden bijeengehouden en door 

 »de cohaesie vastigheid erlangen: vermits dus chemische en 

 »physisclie krachten aan het huis een bepaald aandeel hebben. — 

 «men zoude hem uitlachen. Nu verbinden zich echter de bouw- 

 «sloiren in de laagste zoowel als in de hoogste plant , in baron 

 ))bouw en hare ontwikkeling, lot vormen van eeno fijnheid on 

 «regelmaat, lot eene harmonie, die alles overtrelï'en wat wij in 

 »de inrichting van een huis w^narnemen. Wij zien w^l de kracht 

 «niet, die het weerbarstige materiaal aan zich onderwerpten 

 )>liet dwingt zich naar deze vormen en verhoudingen te voegen , 

 »maar onze rede bevroedt, dat er in hel lovend lichaam eeno 

 «oorzaak bestaat, die de chemische en physischo krachten W- 

 «lieerscht en ze bijeenvocgt tot vormen, die buiten hol orga- 

 «nisme nimmer woorden opgemerkt." (*) 



Het is op goede gronden alzoo, dat men het beslaan van een 

 construcliel', dus apriorisch en voorbeschikkend, beginsel inde 

 Natuur als in het algemeen waarschijnlijk beschouwi. Wal 

 ons thans te doen slaat , is eene kritiek van den Injzonderen 

 vorm waarin men in den jongsten tijd getracht hoeft, het 

 voorzienigheidsbegrip logisch overbodig Ie maken. Wij hebben 

 m. a. w. ons staiulpunt thans te bevestigen tegenover de he- 

 dendaagsche leer omtrent het ontslaan der soorten, want het 

 lijdt geen twijfel, dat sedert hel verschijnen van Darwin's be- 

 roemd geschrift »o// Ihe Origin o[ Species (l8o9)" de strijd tus- 

 schen de verdedigers van oen doelbeoogenden bestaansgrond 

 der dingen en de voorstanders van een blind natuurmecha- 

 nisme in een nieuw tijdperk getreden is. Op de vraag naar 

 het ontslaan en de ontwikkeling der organismen op onze aarde 

 heeft zich de eeuwenheugendo tegenstelling toegespitst tusschen 

 de mechanische en de organische, de materialist isch(^ en do 

 idcalislischo wijze van natuuro|>vatting. In bijzonderheden to 



O Gecileonl door I.az.M! W. IIf.i.i.knbacii, "Vooroortleclen lil' 



