91) 



treden aangaande den inhoud van üakvvin's geschril'len zal hier 

 niel noodig zijn. Allen zijn wij althans in algemeenen zin 

 met de beteekenis van het Darwinisme hekend; allen hebhen wij in 

 mindere of meerdere mate de door hem verwekte geestesheweging 

 zelve medegemaakt. Voorloopig wensch ik alleen Ie herinneren 

 aan de omstandigheid dat het Darwinisme een verzamelnaam is 

 voor drie afzonderlijke theorieën: de afstanmiingsleer, de theorie 

 der transmutaties of geleidelijke veranderingen , en de leer der 

 natuurlijke teeltkeus. 



Darwin's leer is door eenzijdige volgelingen ten top gevoerd in de 

 bewering, dat alle finaliteit of beoogde planmatigheid uit de Natuur 

 dient verbannen ; dat de natuurlijke teeltkeus in den strijd om hel 

 beslaan {nalurnl seleclion, slrufigle jor H/e), ten gevolge waar- 

 van het minder doelmatige te gronde gaat en het beter ge- 

 schikte en doelmatige verder overerft, als zuiver mechanisch 

 feile?iverloop doelmatige gevolgen heeft , zonder eenige mede- 

 werking van een doelbeoogend beginsel. Het doelmatige alzoo 

 bestaat, doch er is geen doel beoogd. Den organismen is geen 

 neifjim/ of drang aangeboren tot het voortschrijden in de richting 

 van iels hoogers. 



Vrij algemeen is de beaming, die het Darwinisme heeft ge- 

 vonden len opzichte der overigens reeds door vroegere philo- 

 sopheu en natuurgeleerden (*) vooruitgeloopen afstammingsleer. 



(^) Als voorlooper van Daiiwin dient vooral genoemd Immanuel Kant 

 (1724-1804); vgl. Fr. Sguulïze , over «Kant und Darwin", Jeiia 1875. Dezelfde 

 philosoof, de grootste wijsgeer aller tijden, ontwikkelde 40 jaar voor Laplace 

 de moderne leer van de wording onzes planetenstelsels ; 60 jaar voor Hansen 

 vermoedde hij de excentrische ligging van het zwaartepunt der maan; 94 

 jaar voor Robert Mayer en 11 jaar voor den Franschen academicien Delaunay 

 voorspelde hij de langzame vertraging van de aswenteling onzer aarde door 

 den invloed van ebbe en vloed; 40 jaar voor Laplace berekende hij den 

 omloopstijd van den Saturniisring volgens dezelfde theorie als die beroemde 

 wiskundige, en beredeneerde tegelijk de samenstelling van dezen ring uit ver- 

 schillende afzonderlijke ringen , meer dan 40 jaar voordat deze laalsten door 

 de leleskopen van William Uerschel werkelijk konden worden aangetoond. 

 Onafhankelijk van lladlcy stelde hij in 1756 de juiste tlieorie op over de 

 periodische winden ; enz. Met reciU mag men met Zöllner heweren , dat 



