98 



der natuurlijke teeltkeus, door mechanische gevolgen van den 

 strijd om het bestaan, een belangrijk gehalte aan waarheid 

 bevat. Eenmaal gegeven het innerlijk vermogen der Natuur om. zich 

 uit chaotische beginselen tot planmatige dynamische verbindingen 

 en organische stelsels te ontwikkelen, zoo ligt het in het wezen 

 van alle doelmatige toestanden en verbindingen, dat zij in stand 

 blijven, terwijl het ondoelmatige en niet in het omringend 

 geheel passende wordt opgelost of te gronde gaat. In ieder 

 samenstel van mechanische krachten moet ten slotte natuurlijker- 

 wijze eene verevening tot stand komen , onder uitstooting van alle 

 daarin vervatte onbestaanbaarheden ; evenzoo staat ieder orga- 

 nisme voor de keuze, zich te richten naar de gegeven om- 

 standigheden, naar het spel der omringende krachten, dan 

 wel zich weder op te lossen , zoo het daartoe de noodige buig- 

 zaamheid en elasticiteit niet bezit. Het ligt , om kort te gaan , 

 in de natuur van het doelmatige dat het blijft voortbestaan, ter- 

 ivijl het ondoelmatige wordt weggewerkt. 



Luide is dan ook door atheïstisch en materialistisch ge- 

 zinde natuuronderzoekers de bedoelde leer van den beginne 

 toegejuicht. »Wij zien", zeide Haeckel indertijd, » in Darwin's 

 «ontdekking der natuurlijke teeltkeus in den strijd om het be- 

 » staan het treffendst bewijs voor de uitsluitende geldigheid 

 »der mechanisch werkende oorzaken op het gezamenlijk gebied 

 »der levensleer ; wij zien daarin den beslisten dood van alle teleolo- 

 ))gische beoordeehng der organismen." Nog tegenwoordig wanen 

 vele minder diep doordenkende natuurgeleerden , dat alle beoogde 

 doelmatigheid in het organisch ontwikkeHngsproces door de 

 Darwinistische formule voor goed is opgeheven. 



Eer ik overga tot de uiteenzetting der in dezen door den 

 philosoof uit te oefenen kritiek, wensch ik nadruk te leggen 

 op het feit, dat juist op een door Darwin niet betreden 

 gebied, zijne formule ten volle houdbaar is gebleken. De 

 mechanische planmatigheid der anorganische natuur gaat er 

 zonder overschot in op , en in alle planmatigheid der siderische 

 systemen, in alle «wonderen des hemels" kan eene onbevoor- 



