99 



oordeelde wetenschap niet nalaten, de uitkomst te zien van 

 een vereveningsproces der mechanische natuurkrachten, — 

 zoolang men op het standpunt staat van het naief realisme , 

 en de ahsolule geestelijkheid des Heelals nog niet heeft leeren 

 inzien. De mechanische planmatigheid in de kosmische physica 

 is geheel en al verklaarbaar als het gevolg der in den strijd 

 om het bestaan zich metende verbindingen van krachten , 

 waaruit volgt, dat op dit gebied de Darwinistische theorie 

 van haar standpunt eene volledige verklaring vermag te leveren, 

 moge overigens de natuurwet zelve in de bij slot van rekening 

 op zich zelve onstoffelijke en bovenzinnelijke werkelijkheid als 

 onoplosbaar raadsel in laatsten aanleg blijven staan. Tot op 

 zekere hoogte is in allen gevalle van het Darwinistisch stand- 

 punt een antwoord mogelijk aan hen, die uitsluitend uit de 

 regelmaat in de beweging der hemellichamen het bestaan eener 

 voorzienigheid zouden willen blijven betoogen, en wij kennen 

 thans minder dan vroeger rechtstreeksche bewijskracht toe aan 

 redeneeringen als die van Cicero in het geschrift »6/o Natura 

 Deorum", II 57 (*). Van het standpunt der kosmische physica 

 houdt in eersten aanleg veeleer de atheïstische Lucretius 

 gelijk (2). Laat men de levensleer buiten bespreking, dan 



(^) » Hic ego non mirer , esse quemquam qui sibi persuadeat corpora quaedam 

 solida atque individua vi et gravitate ferri mundumque effici ornatissimum et 

 pulcherrimum ex eorum corporum concursione forliiita? Hoc qui existi- 

 mat fieri potuisse , non intelligo cur non idem putet , si innumerabiles unius 

 et viginti forraae litterarum vel aureae vel quales libet aliquo conjiciantur , 

 posse ex iis in terram excussis annales Ennii, ut deinceps legi possint, 

 effici; quod nescio an ne uno quidem versu possit tantum valere Ibrtuna.'* 



(2) .Nam certe neque consilio primordia rerum 



Ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt 



Nee quos quaeque darent motus pepigere profecto, 



Sed quia multa modis multis mutata per omne 



Ex infmitis vexantur percita plagis, 



Omne genus motus et coetus experiundo 



Tandem deveniunt in tales disposituras 



Qualibus haec rerum consistit summa creata." 

 (De R. N. I. 1021-1028.) 



