101 



protoplasma-dropjen ; wat ik beweer is, dat in de levensleer 

 het Darwinisme wel de wording van overeenstemming der 

 organismen met de veranderlijke levensvoorwaarden kan ver- 

 klaren, maar daarom nog volstrekt niet het opklimmen der 

 levende wezens tot steeds hoogere en meer ingewikkelde graden 

 van samenstelling: dit ligt buiten zijn verklaringsgebied. De 

 organische ontwikkelingsleer, door de doodverklaarders der Natuur 

 onverstandigerwijze als bewijs voor hunne wereldbeschouwing 

 geprezen, staat er wel bezien zelfs in lijnrechte tegenspraak 

 mede : hoe hooger de natuurvoortbrengselen staan in de opklim- 

 mende reeks der verschijnselen , des te minder geven zij ons recht 

 de botheid des onverstands tot universeel wereldbeginsel te ver- 

 heffen. Het is alleen door eene fabelachtige, voor den atheïst 

 karakteristieke, miskenning van de wet der identiteit (A = A), (*) 

 dat men het doelbeoogend denken in den mensch, het hoogste 

 der ons bekende organismen, uit eene op zich zelve volstrekt 

 blinde beweging kan laten ontstaan. 



De materialist kan eigenlijk in objectieven zin in het geheel 

 niet van hooger of lager spreken; van zijn standpunt is wel 

 beschouwd alles eenvoudig zooals het is, en kan niet anders 

 zijn. Alles bestaat met hetzelfde recht en met dezelfde betee- 

 kenis, het eene is een stuk Natuur als het andere, — eene 

 gevolgtrekking die in stuitende tegenspraak is met de feitelijk 

 zich openbarende bewustzijnsverhooging in de organische en 

 historische ontwikkeling, en onze ethische driften te eenen 

 male buiten rekening laat. Eerst doordat de materialist met 

 zijn menschelijk bewustzijn de Natuur in oogeiischouw neemt: 

 eerst doordat hij de voorhanden Natuur als middel begint 

 te beschouwen tot zijne menschelijke, zelve zich toch ook uit 

 den algemeenen bestaansgrond ontwikkelende, doeleinden, 

 kan hij met het oog hierop beginnen te spreken van een hooger 

 of lager in de levende wereld. Doordat hij bijv. de waarheid 

 beseft, dat kennis macht kweekt, en het weten, een product 



(1) i?etreffende de wet der identiteit vgl. men Ed. v. Hartmann >überdie 

 dialektische Methode", blz. 96 vlg. 



