116 



grooting meer ondergaan, hoewel het hij loochening eener in- 

 wendige planmatigheid niet is in te zien , waarom ze niet ook 

 de afmetingen van een pompoen zoude kunnen bereiken. Alle 

 veranderlijkheid is door een immanent schematisme beperkt. 

 Voorzeker kan overigens eene physiologische accommodatie zeer 

 ver gaan ; zoo wilde de perzik, vermoedelijk een Indisch gewas, 

 ten tijde van Aristoteles nog niet eens in Griekenland gedijen, 

 terwijl men thans zelfs in Noordduitschland zeer goede perziken 

 teelt. In zoo verre de natuurlijke teeltkeus niet in het spel komt, 

 gelijkt de veranderlijkheid der soorten op eene undulatorische be- 

 weging, die in de menigvuldigste krommingen en zigzagbewegin- 

 gen rondom het normale type der soort plaats heeft , en na elke af- 

 wijking steeds naar hetzelve terugstreeft. Voor zoo ver door ver- 

 andering der levensvoorwaarden aan het selectioneel verklarings- 

 beginsel wel eenige speelruimte wordt geopend, bevestigt zich 

 wel is waar eene met de nieuwe omstandigheden strookende af- 

 wijking tijdens den duur dier omstandigheden, doch zij keert ook 

 in dit geval als een sHnger terstond naar het uitgangspunt terug , 

 zoodra de levensvoorwaarden op nieuw , en wel in den zin van 

 nadering tot de vroegere omstandigheden, gewijzigd worden. 

 Het is duidelijk dat er in de organismen eene neiging voor- 

 handen is, om bij overschrijding van zekere grenzen aan de 

 vormverhoudingen der soort vast te houden. Elke verandering 

 der levensvoorwaarden in eene richting, die niet op den weg 

 ligt van een inwendig streven naar vormverandering, blijft al 

 spoedig in gebreke verdere afwijkingen van den grondvorm te 

 weeg te brengen. Er is eene grens van accommodatievermo- 

 gen, bij overschrijding waarvan de soort eenvoudig te gronde 

 gaat. Een ander aanzien verkrijgt de zaak, wanneer wij de 

 zucht tot eene zuiver uitwendige, allen innerlijken vormings- 

 drang ignoreerende verklaring opgeven; wanneer wij spontane 

 veranderlijkheid en inwendige neiging tot overerving of overdracht 

 van bereikte ontwikkelingsgraden als bij elkander behoorende 

 zijden beschouwen van de uitingen eener opstuwende ontvou- 

 wingstendentie , die in gelijke mate zorgt voor ontstaan, behoud 



