120 



hooge en duurzame waarde aanspraak maken, eene waarde 

 die alleen hierdoor kan worden benadeeld, dat de, trouwens 

 reeds zeldzamer wordende, hotspurs onder de Darwinisten de 

 onhoudbare bewering verdedigen, dal hunne theorie eene ver- 

 klaring levert van de organische ontwikkeling zelve , met name 

 voor de morphologische typeverandering bij het ontstaan der 

 soorten. Elke mechanistische feitenverklaring , ook de Dar- 

 winistische theorie der natuurlijke teeltkeus, laat den me- 

 taphysischen kern der feiten als eene groote, achter de ver- 

 schijnselen zich verbergende , X onaangetast staan ; het beginsel 

 of archon zelf des levens en der organische ontplooiingsver- 

 schijnselen is niet mechanisch meer: het is voor onze kennis 

 transcendent, en stelt ons alleen in staat om dit met groote 

 waarschijnlijkheid te beweren, dat het op de eene of andere 

 wijze zich uit als voorstellend en willend Al wezen, welks 

 functiën een constructief karakter dragen. In de erken- 

 ning van de wet der correlatie door den Darwinist zelven ligt 

 de erkenning van finaliteit in de geheele organische wereld 

 opgesloten. Wanneer men van het scheppingsplan spreekt, 

 of van de hetzelve verwerkelijkende onhvikkelingswel , dan be- 

 doelt men daarmede den ideëelen inhoud der typen als zoodanig ; 

 spreekt men van de harmonie in de organismen , of van de 

 wet der correlatie waardoor deze verwerkelijkt wordt, dan 

 bedoelt men daarmede ideëele betrekkingen der afzonderlijke 

 deelen van het scheppingsplan onder elkander en tot deszelfs 

 totaliteit. Men zal echter toegeven, dat eenerzijds de som 

 der ideëele typen zelve, de som hunner verhoudingen bereids 

 insluit, en dat van den anderen kant de som hunner verhou- 

 dingen den speciüeken inhoud der typen reeds vooronderstelt, 

 en in achterwaartsche richting uit zich zelve laat opmaken. 

 Het is alzoo niets dan een verschil in uitdrukking, niet in de 

 zaak, of men spreke van eene wet der organische corre- 

 latie dan wel van eene wet der organische ontwikkeling; met 

 het erkennen van het eene heeft het Darwinisme in den grond 

 ook het andere toegegeven. 



