Een geheel eigenaardig licht wordt op de organische ont- 

 wikkeling geworpen door hetgeen men met den naam van 

 orgaan projectie hestempeld heeft. Had Protagoras hij de 

 woorden; »de mensch is de maat aller dingen" (*) den 

 geestelijken mensch op het oog, zoo toont prof. Ernst Kapp 

 in zijne Philosophie der Techniek P) dat deze stelling ook van 

 den lichamelijken mensch geldt. Het is eene groote verdienste 

 van dezen geleerde, dat hij eenige sedert lang reeds hekende 

 verschijnselen onder een gezichtspunt heeft gesteld, van waar 

 eene ongedachte heteekenis der oude spreuk merkbaar wordt. 

 Hij toont namelijk aan, dat de mensch vorm, functie en nor- 

 male verhouding zijner lichamelijke inrichting onbewust op 

 de werken zijner hand overdraagt, en dat hem eerst 

 a posteriori deze betrekking tusschen zijne werktuigen en 

 zijne eigene organisatie bewust wordt. De mechanismen ont- 

 staan onbewust naar organische voorbeelden, en eerst later, 

 uit de machinale namaaksels, leert de mensch zijn eigen orga- 

 nisme begrijpen, Intuitieve projectie wordt gevolgd door reflec- 

 teerende zelfbezinning. Het feit der orgaanprojectie toont 

 Kapp aan met betrekking tot de in- zoowel als de uitwen- 

 dige inrichting des lichaams, en ten slotte ook met betrekking 

 tot het gezamenlijk organisme. Zijn boek kan beschouwd 

 worden als een supplement tot de Philosophie van het Onbe- 

 wuste. 



In zijne geestelijke ontwikkeling tracht de mensch de hem 

 verleende zintuigen en organen in een productief opzicht steeds 

 hooger op te voeren. In dit bewust streven vindt hij werk- 

 tuigen uit, die, zonder dat hij het weet, volgens een organisch 

 voorbeeld geconstrueerd zijn. Dit feit der orgaanprojectie blijft 

 een raadsel, wanneer wij door willekeurige blind ver klaring 

 van onzen bestaansgrond ons bewust geestelijk gebied van het 

 onbewust organisch gebied afscheiden: daarentegen volgt zij 



(^) IlavTwv TTpccy^dTMV y-érpo-j dvQpuTzog. 



(2) »Grundlinien einer Philosophie der Technik. Zur Entstehungsgeschichte 

 der Cultur aus neuen Gesichtspunkten. Von Ernst Kapp." Brunswtjkl377. 



