126 



Van zelve uit het inzicht, dat de finaliteit of doelbeooging in 

 onze bewuste constructiën niets is dan de natuurlijke voort- 

 zetting der intuitief-organische ontwikkeling, en dat in de 

 doelbeoogende functiën van het cerebrale kennisorgaan de 

 werking wordt voortgezet van hetzelfde synthetisch en construc- 

 tief beginsel, dat de hersenen ^e/i'e gevormd heeft (^). Zoover- 

 staan wij het mechanisme der Natuur eenigermate eerst dan , 

 wanneer wij het in tweeden aanleg nog eens zelfstandig hebben 

 uitgedacht. Wij zien dan in , dat evenals het mechanische 

 werk der menschelijke hand geheel product is zijns geestes, 

 geheel middel tot zijne doeleinden , zoo ook de mechanica des 

 lichaams en des denkorgaans eene gefixeerde, aanschouwbaar 

 geworden , doelmatige functie wordt van den zich zelf ont- 

 wikkelenden Geest. »A/ moge daarom het bewuste scheppen 

 y>der techniek nog zoo helder op den voorgrond stralen, het is 

 »toch slechts een af schijnsel uit de diepte van het Onbewuste'* 

 (blz. 125), 



Bij het werktuig is aanvankelijk uitwendig doel en inner- 

 lijke conceptie der samenstelling te onderscheiden : het 

 eene ligt bewust voor oogen, het andere heeft plaats bij 

 intuïtie. Eerst in den loop der verdere ontwikkeling wordt 

 ook de conceptie door het bewustzijn beschenen, doch steeds 

 blijven bij het vinden en uitdenken onbewuste en bewuste 

 werkzaamheid in elkaar grijpen. Wanneer de mensch de 

 oorspronkelijke bijl of den eersten hamer vervaardigt , doordat 

 hij onbewust den grondvorm zijns orgaans in hout en steen 

 namaakt, dan schept hij door middel daarvan beschikbare 

 kracht ten dienste derzelfde Idee, die reeds den arm zelven 

 heeft voortgebracht, en die nu over de grenzen van het cel- 

 lencomplex heen naar buiten grijpt , om aan hare hoogere 



(*) 'H roxiTiq s'vsxa TOu Tvoisl 'ïzoaxa.. <ï^a.lvsTOtt yap, cÓTiTsp èv rot? 



rs^vu(jToig èortv rj "zkyy-fi , ©{irw? iv aurot? rot? 7rpay/^a(7«v yXkf\ rig otpyrt 



'/.oCi ouricf. TQicf.'ÜTri, w £-/o^.e'j y.o^ddTCïp ro QsppiQv xcX ^uy^pov èy. roü Travrój. 

 Aristoteles Part. An. I. 1. 



