295 



«cumfiisa tenebris, iil nulla acies hiimani ingenii tanta sit quae 

 »in ea possit penetrare." (id. Academ. TI. 39.) — «Neque tarnen 

 «quaestiones (meta-) physicoriim exteriuinandas piito. Estenira 

 »animorum ingenioriiinqiie naturale qiioddam quasi pabiiluni 

 »consideratio contemplatioque natiirae. Erigimur, elaliores fieri 

 «videmur, humaiia despicimiis, cogitantes supera atqiie coelestia 

 '>haec noslra ut exigua et minima contemnimus. ïndagatio 

 »ipsa rerum cum maximarum turn etiam occultissimarum habet 

 »oblectalionem. Si vero aliquid occurrit quod verisimile videatur, 

 «humanissima completur animus voluptate." (Ibid. II. 41.) (^) 

 In de natuuropvatting, wier bestrijding ik mij in dit ge- 

 schrift ten doel heb gesteld, vinden beschouwingswijzen als 

 de hierboven aangeduide geene plaats. De grondslag der mate- 

 rialistische , naar ik hoop in deze verhandeling wederlegde , 

 wereldbeschouwing bestaat in de loochening van het boven- 

 zinnelijke , de verwerping alzoo van het Godsbegrip onder eiken 

 vorm; het materialisme heeft de principieele begrijpelijkheid 

 der geheele Natuur tot vooronderstelling. De materialist be- 

 weert, dat alleen het zinnelijk waarneembare werkelijk bestaat, 

 en dat dus alle redeneering over het beslaan van bovenzinne- 

 lijke, niet waarneembare zaken, een bodemloos gebazel over 

 "buitenissigheden" blijft. (^) Feüerbach (1804 — 7^). de materialis- 

 tisch — of, wil men, sensualistisch — ontaarde Hegeliaan, zegt 

 dat alleen het voorwerp onzer zintuigen , het zinnelijk waarneem- 

 bare alzoo, werkelijkheid bezit, en dat daarom waarheid, 

 werkelijkheid en zintuigelijke waarneembaarheid één zijn. Het 

 materialisme, dat zich verbeeldt op de natuurwetenschap te 

 steunen (^), verklaart de materie voor den drager der van 



(1) "OXjStoc oarig riig i(jzopl.ag srrys y.<xOy)<^Lv, ulyiXS ttoIitmv èm 'KYi^offuvTn 

 UYiz^ sig a.^iy.ovq Tcpoi'^stg opiJiMV , a\X aBcLvóxov y.<xOopu)v fuasoyg xóerpiov 

 dy/ipw, TTY) rs fTD-jéfTzr, , xai ottvj /ml oivoig. Tólg ^è rotourotg oxjSstvot 

 (XKT^püv spyoiv pi.s'XézYipi.a. ivpogi^u. Fragmenta Euripidis [ed. Wagner] N°. 965. 



(■2) navTaTTaorj Sri oi. rotovrot oi/x. av allo xt vopLtC^oizv to dlriBsg -h 

 reeg Twv TX.suao-Twy (ry.tdg. Plato'. 



(5) Deze pretensie is op verdienstelijke wijze besproken door E. Caho; 

 Ie Materialisme et la Science. 4«= édition . Paris 1883. 



