500 



Voorstellingen der percipieerende mensclielijke geesten gelegd. 

 »Wij kennen", zoo redeneerde deze consequente idealist, «de 

 «dingen alleen in zooverre als wij ze ons voorslellen. Beslaan 

 »beleekenl dus zooveel als voorgesteld worden. Nu zijn echter 

 »de voorstellingen niet buiten den voorsteller. Dus kan van 

 «dingen buiten ons geen sprake zijn , maar alleen van voorstellin- 

 »gen in ons." De grondstelling van Berkeley ten opzichte der 

 «dingen" luidde: beslaLti = wa >rgenomen worden (esse = percipi) , 

 — ^eene zienswijze, die natuurlijk op algeuieene verbreiding niet 

 berekend was. De Fransche materialisten beschouwden dan ook 

 deze wereldbeschouwing als «waanzin", hoewel zij tegelijk erken- 

 den, dat zij van alle theorieën het moeilijkst te wederleggen viel. 

 De aan het idealisme lijnrecht tegenovergestelde materialistische 

 richting, die, aanvankelijk hoofdzakelijk in Frankrijk, als eenzij- 

 dige uitlooper ontstond van het Engelsch empirisme van Baco 

 (1561—1622), het naturalisme van Hobbes (1588— 1679) en het 

 sensualisme van Locke (1652 — 1704), trachtte het dualisme, de 

 tweeheid ziel en lichaam , weg te werken door loochening van 

 de substantialileit des geesles. De naluurphilosophie leidde 

 hier tot eene opfrissching der in den loop der geschiedenis reeds 

 meermalen opgedoken {}) zienswijze, dat de geest van zijne 

 dualistisch gecoördineerde en tot dusverre bevoorrechte plaats 

 had af te dalen tol den rang eens verschijnsels van secundai- 

 ren aard, iets dus dat «geworden" is. Immers, zoo redeneerde 

 men, deze zoogenaamde zelfstandig bestaande «geest" is op 

 zich zelf geheel ledig en nietig, en bekomt al zijn materiaal, 

 al zijnen inhoud, uitsluitend door de zintuigen, dus alleen door 

 de werking van stoffelijke dingen. Niet dus meer een substan- 



(1) In de jaren 1240, 1270 en 1276 werd bijv. te Parijs een verdoemend 

 oordeel uitgesproken tegen eene reeks van stellingen, die aan de Arahisclie 

 phiiosophie haar ontslaan te danken hadden. Een dier stellingen luidde: 

 «Anima, quae est foima hominis, secundum quodhomocorrumpilurcorrupto 

 corpore". Conleratur Ulberweg— Heinze's Geschichte der Phiiosophie, 6e 

 oplage, 2e deel (löbl), blz. 195. 



