502 



den tegenwoordige!! stand der wetenschap voor den kundige 

 geen betoog nieer behoeft. 



De meeningen dan, ontwikkeld in het Systeem der Natuur 

 komen, kortelijk samengevat, hierop neder : De mensch is onge- 

 lukkig, doordien hij de Natuur niet kent: zijn verstand is door 

 vooroordeelen omneveld. Men heeft ijdellLjk getracht, zich 

 boven de zichtbai^e naluur te verheffen, en heeft metaphysicus 

 willen zijn, eer men physicus was. Men verachtte de werke- 

 lijkheid, om over inbeeldingen na te denken; men heeft de 

 ervaring verwaarloosd, om systemen uit vermoedens op te 

 bouwen. De !Tienschheid heeft gewaand, hare bestemming in 

 de gedroomde gewesten van een ander leven te kunnen leeren 

 kennen, eer zij er aan dacht, in hare huidige woonplaats haar 

 geluk te bewerken. Kortom, de mensch versmaadde de studie 

 der Natuur om phantomen na te jagen, die hem van den een- 

 voudigen weg der waarheid hebben afgebracht, zonder dewelke 

 hij nimmer tot geluk geraken kan. Het is dus van gewicht, 

 begoochelingen uit te roeien die ons in de war brengen ; het is 

 tijd, uit de Natuur de geneesmiddelen te halen der euvelen, 

 die ons de dweperij bezorgd heeft* De waarheid is voor den 

 mensch noodig; schaden kan zij nimmer, en hai^e onverwinne- 

 lijke macht moet zich vroeg of spa doen gelden. De mensch 

 nu is in waarheid geheel een werk der Natuur; hij is aan hare 

 wetten onderworpen , waarvan hij zich niet kan losmaken ; hij 

 kan zelfs niet in gedachten den kring der natuurwetten over- 

 schrijden. Voor een door de Natuur gevormd en omschreven 

 wezen bestaat er niets buiten het gi'ool geheel, waarvan hij de 

 invloeden ondervindt. 



Er is niets, er kan niets zijn, buiten den omvang waarbinnen 

 alle wezens besloten zijn. Dit gi'oote geheel nu, het Heelal, 

 geeft ons niets Ie zien dan stof en beweging: het bestaat uit 

 verschillende verbindingen der stof, de zelfstandigheid waarin 

 de vei'schillende bestaanswijzen der dingen haren g!*ond hebben. 

 Alles is in onophoudelijke beweging; uit de vei'schillende soorten 

 van beweging ontstaan door combinatie de afzonderlijke dingen. 



