314 



Duitsch zoöloog, plaatst zelfs aan het einde zijner doctorsdis- 

 sertatie als te verdedigen stelling de volgende bewering: «Die 

 «Naturforschung kami ein metaphysisclies Princip nicht entbeh- 

 ren {Kiel 1886)." Dr. Paul Hallez zegt in het Bulletin 

 Scientifique voor Juni 1886: «La substance vivante est d'une 

 «essence spéciale, et si elle est soumise aux lois physico-chirai- 

 »ques elle n'en a pas moins des qualités très-particulières: une 

 «spontanéité, une impressionabilité et une malléabilité que nous 

 »ne voyons pas dans Ie monde minéral. 11 y a au fond de 

 »toutes les questions de biologie quelque chose d'insaisissable , 

 »qui recule a mesure que nous avancons, que nous évitons 

 «toujours, qui se représente sans cesse, et sur quoi nous fi- 

 » nissons tot ou tard par buter. C'est réternel: quare opium 

 nfacit dormire." (i) 



Ziedaar teekenen des tijds. Het jongere geslacht in de 

 wetenschap, dat niet meer zoo sterk onder den invloed staat 

 van de vijandige gezindheid der oudere materialistische schrij- 

 vers tegen verouderde richtingen in de raetaphysica , leert 

 allengs de aanwezigheid van waarheid en dwaling aan beide 

 zijden inzien, en begint zich gaandeweg van eenzijdige stof- 

 vergoding af te wenden. Bereids in 1868 trouwens had 

 Frederik Barnard, voorzitter van het Amerikaansch Ge- 

 nootschap tot Bevordering der Wetenschap zich op de volgende 

 wijze uitgelaten in eene te CAzca^o gehouden openingsrede : «In- 

 dien het alternatief zoo staat, dan gevoel ik mij gehouden mij 

 voor een van beiden te verklaren , en het als mijne overtui- 

 ging uit te spreken, dat wij als natuurgeleerden met de 

 philosophie des geestes niets te maken hebben, en dat bij het 

 streven om de verschijnselen des geestes tot wetten der ma- 



CO Zinspeling op eene plaats in liet derde intermezzo van Molière's 

 Malade Imaginaire, alwaar bij de burlesque voorstelling eener dokterspro- 

 motie, de »primus doctor" den «bachelierus" naar zgn gevoelen vraagt over 

 de »causara et rationem quare opium lacit dormire." Antwoord: >Quia est 

 in eo virlus dormitiva", waarmede natuurlijk de werking van stol op geest 

 op bevredigende vnjze verklaard is. Adres aan materialisten en sensualisten! 



