^16 



van daan, hunne wereldopvatting met liet platte confusionisme 

 van een Büchner Ie vereenzelvigen. Veeleer wordt het mate- 

 rialisme door hen hij gelegenheid hestreden , zij het ook niet 

 zoo correct en methodisch als door de philosophen , de erken- 

 de apologeten voor den geest. Toch heeft , ook in weten- 

 schappelijke hladen, de hestrijding van het materialisme meer 

 dan ooit hare reden van hestaan. Onder het groote publiek 

 der hedendaagsche half- en kwartgeleerden is door de popu- 

 larisatie der wetenschap het door de oppervlakkigheid zijner 

 hetoogen zoo gemakkelijk te verduwen »kracht-en-stof- 

 systeem tot eene soort van hesmettelijke ziekte geworden. 

 Ook door vele overigens schrandere en wel onderwezen lieden 

 van verouderd »ralionalische" richting of gebrekkige philoso- 

 phische propaedeusis , wordt thans nog eene negatieve houding 

 tegenover te voorstelling van «iets hoogers" als specifiek we- 

 tenschappelijk beschouwd , en de geest opgevat als eene trans- 

 eunte functie aan de materie, als eene physisch-mechanische 

 resultante van stoffelijke bewegingswijzen ; met één woord als 

 een in den grond der zaak onwezenlijk en toevallig, wijl in- 

 cidenteel, aanhangsel der overigens blinde en doode en trage 

 stof, — het eenige dat eeuwig is en zelfstandig bestaat. 



Voor den materialist zijn gewaarwording en voorstelling iets 

 dat de stof op zich zelve niet heeft, maar dat er zich uit 

 ontwikkelt als werktuiglijke reactie op eene even blind-me- 

 chanische aanleiding. Van een zelfstandigen , denkenden , voe- 

 lenden en willenden geest wil hij niets weten: dat is eene in 

 de Natuur onbruikbare buitenissigheid. De vraag is echter, 

 hoe eene menigte van ieder voor zich zelfstandige stofjes bloo- 

 telijk door onderlinge groepeering eeu voor- en achterwaarts 

 ziend bewustzijn als summatie-verschijsel kunnen doen ont- 

 staan. Hoe kunnen Minde molekelgroepen over en weer 

 afbeeldingen, gewaarwordingen, gedachtenreeksen veroor- 

 zaken ï Vormen dan de geeslelooze atomen bij eene be- 

 paalde configuratie op eens denkende spiegels? Hij, die 

 liet bestaan eener psychische substantie loochent, heeft in 



