528 



gesteld iets, hetgeen de licliamen dan toch zijn, geene andere 

 werl(elijkheid kan hezitten dan die, welke het aan zijne samen- 

 stellende deelen te danken heeft. Het lichaam in zijn geheel 

 is een vorm, die niets zijn zoude zonder de hestanddeelen waar- 

 uit het is opgehouwd. Een zandhoop hezit geene andere werke- 

 lijkheid dan die, welke voortvloeit uit de som der zandkorrels 

 waaruit hij is saamgesteld: op de onderstelling dat de zand- 

 korrel zelf een samengesteld iets is, zal deze, evenals de zand- 

 hoop zelf, slechts eene voorloopige en hetrekkelijke werkelijk- 

 heid hezitten , eene werkelijkheid die van de realiteit der samen- 

 stellende deelen afhankelijk is. Neemt men nu van deze deel- 

 tjes weder hetzelfde aan. en acht men de spHtsing denkhaar 

 tot in het oneindige, dan hestaat er dus geene primaire en 

 samenstellende eenheid, en hangt gevolgelijk de werkelijkheid 

 der lichamelijke complexen in de lucht. Kortom, in onze 

 verbeelding moge elke geometrische grootheid tot in het onein- 

 dige voor vergrooting en verkleining vathaar zijn: indeiverke- 

 lijkheid vooronderstelt elke massa het bestaan van primaire 

 eenheden, (i) 



De atoomleer is bij natuurwetenschappelijke verklaringen 

 niet te ontberen. Zonder de onderstelling van afzonderlijke 

 en in beweging verkeerende gasdeeltjes is het onmogelijk bijv. 

 het opzwellen eener blaas te verklaren, die men onder den 

 ontvanger eener luchtpomp geplaatst, en door eenige zuiger- 

 slagen in eene omgeving van verdunde lucht gebracht heeft. 

 Men zoude in dergelijke gevallen alle verklaring hebben op 

 te geven , wanneer men afzag van de in de wetenschap onder- 

 stelde molekels en atomen. Houden wij eene half met lucht 

 gevulde blaas bij het vuur, zoodat zij eene hoogere tempera- 

 tuur verkrijgt, dan zwelt ze eveneens tot volle rondheid op, 

 en in dit geval wordt het verschijnsel al weder uit hetzelfde 

 beginsel verklaard: wij hebben nl. te onderstellen, dat de 



(O Leibniz: .Sans les véritables unités il n'y aurait pointdemiiltitude.'* 

 'ïSyst. Nouv. de la Nat.'] — »Il faut qii'il y ait des snhstances simples, 

 jmisqn'il y a des composées." [Monadologie.l 



