550 



zegl hij, »flal Iiel onbegrijpelijk is, boe eeiic onbezielde ruwe 

 ))Slof, zonder bemiddeling van iels onstoffelijks, op een ander 

 «lichaam zonder wederzijdscbe aanraking zoude kunnen werken 

 »en invloed op hetzelve uitoefenen". Wij van ons huidig stand- 

 punt voegen erbij , dat, wel bezien beeicndal iedere aandoening 

 of verandering van toestand in het eene zelfstandige stofjen 

 ten gevolge van den «invloed" — eene fjualilas occulla! — van 

 een ander zelfstandigheidjen eene volslagen onbegrijpelijke zaak is. 



De krachl is een onmisbaar postulaat der wetenschap als on- 

 derstelde oorzaak ook der door ons waargenomen bewegings- 

 verschijnselen. Zooals wij l»eneden zullen zien is bijv. een 

 door ons aanschouwd vallend lichaam rechtstreeks genomen eu 

 in eersten aanleg niets dan een verschijnsel in onzen geest, 

 een op zich zelf zuiver ideëel phaenomenon. Doch wanneer 

 wij zien, dal de beweging van zulk een vallend lichaam aan 

 eene constante versnelling onderworpen is, hoedanige zich ieder 

 oogenblik vernieuwt, dan is de gevolgtrekking onvermijdelijk, 

 dat er eene oorzaak buiten en achter dat verschijnsel dient 

 aangenomen, die hare werking aanhoudend voortzet en van de 

 aanschouwde bewegingsverschijnselen het bovenzinnelijk cor- 

 relaat is. 



Om de noodzakelijkheid aan te toonen van de dynamische 

 hypothese , volgens welke de verschillende bewegingsver- 

 schijnselen in eene onstoflblijke oorzaak hunnen grond vinden, 

 willen wij voorloopig eens blijven uitgaan van de onderstel- 

 ling eener stoffelijke zelfstandigheid, die dan als zoodanig //eew^ 

 kracht zoude zijn, en dus inert zal moeten heeten. Is de 

 wereldstof op zich zelve niet inert, dan is zij voor ons den- 

 ken niets; hare inertie is het cenige wat haar, afgezien van 

 hare in de ruimte geconstrueerde afmetingen , van de kracht 

 onderscheidt. Wat echter beteekent het woord inertie? Het 

 wil zeggen, dat de stof uit zich zelve geheel onverschillig is 

 voor beweging of rust, en dat het] evennn'n aangaat eene stof 

 te onderstellen, die zich van nature in rust bevindt, [als het 

 aangaat ze als uiteraard in beweging te denken. Intusschen 



