340 



Licht, warmte, magnetisme en elektriciteit zijn bijv. in hunne 

 werking aan dezelfde schematische wet onderworpen , volgens 

 welke hunne sterkte in omgekeerde reden tot het quadraat 

 van den afstand staat. De zonnestralen, eene brandende kaars 

 en dgl. verlichten niet alleen, maar verwarmen ook, terwijl 

 omgekeerd verhooging van warmte lichtverschijnselen teweeg- 

 brengt. Het licht verwekt niet alleen warmte, maar oefent 

 ook magnetische werking uit, want het wordt door velen als 

 vaststaande beschouwd, dat het aardmagnetisme in zijne regel- 

 matige en berekenbare afwijkingen afhankelijk is van de plaats 

 der zon, alsmede van de bewegingen en schijngestalten der 

 maan, eene afhankelijkheid, waaruit men een onderscheid van 

 lichtwerking heeft afgeleid. (*) Warmte en massa-beweging 

 kunnen wederkeerig in elkander worden omgezet ; ook magne- 

 tisme verwekt massa-beweging. Het magnetisme heeft invloed 

 ook op het licht , want het vermag het vibratievlak van een 

 gepolariseerden lichtstraal te draaien. De warmte daarentegen 

 oefent weder invloed op het magnetisme uit , want dompelt men 

 eene rood-gloeiende staaf loodrecht in het water , dan verkrijgt 

 het benedeneinde een noord-, het boveneinde eene zuidpool. {^) 

 Het magnetisme is verder verwant met de elektriciteit, ver- 

 mits ieder lichaam, door hetwelk elektriciteit zich ontlaadt, 

 gedurende de ontlading eene magnetische polariteit verkrijgt, 

 die met de richting van den eleklrischen stroom onder een 

 rechten hoek staat, p) Massa-beweging moet eveneens met de 

 elektrische verschijnselen verwant wezen, want door wrijving 

 worden de Hchamen niet alleen warm, maar ook elektrisch. 

 Wat betreft de verwantschap tusschen de warmte en elektrici- 

 teit, zoo hebben sommige lichamen (de tourmalijn bijv.) de 

 eigenschap, dat zij enkel reeds door verwarming elektrisch 

 worden. Een elektrische stroom, die door een geleider gaat, 



(O 1). V. ScHÜTz, Das exacte Wisseii der Naturforscher, Maiiiz 1878, 

 l)lz. 32. 



(2) Ibid. bk. 32. 



(3) Ibid. blz. 39. 



